2021-07-28T07:58:30Z https://jhgr.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=3906

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 داود مافی غلامی اکرم نوری کمری نبی ا... یارعلی با توجه به تقاضای روزافزون مردم به تفرجگاه‌ها و مراکز تفریحی، تحلیل‌های اقتصادی و اجتماعی و بررسی کامل خواسته‌های مردم برای فراهم آوردن امکانات و تسهیلات لازم، امری ضروری است. در این تحقیق از روش هزینه سفر منطقه‌ای برای ارزش‌گذاری اقتصادی تفرجگاه چشمه دیمه استفاده شد. این روش بر مبنای استفاده از نقشه، دیدگاه و خصوصیات اقتصادی- اجتماعی بازدیدکنندگان از تفرجگاه و نیز افزایش هزینه و مسافت دسترسی به منطقه است. نتایج نشان دادند که متغیرهایی چون سن و سطح سواد و مقدار درآمد ماهانة بازدیدکنندگان، تأثیر عمده‌ای بر استفاده از تفرجگاه‌ها دارند. بررسی سطح درآمد ماهانة بازدیدکنندگان نشان داد که میان این متغیر و تعداد روزهای بازدید از تفرجگاه و نیز تمایل به پرداخت ورودیه، همبستگی بالایی وجود داشت. این نتایج به‌دست آمده چندان دور از انتظار نبود، زیرا به عنوان مثال برای پارک‌های ایالات متحد نیز نتایج مشابهی به‌دست آمده‌اند. نتایج در عین حال نشان دادند که سطح تحصیلات نیز نقش مهمی در جذب گردشگران چشمه دیمه داشته است، به گونه‌ای که بیشترین تعداد بازدیدکنندگان دارای تحصیلات دانشگاهی بودند. بررسی مطالعات انجام شده در برخی از تفرجگاه‌های کشور نشان می‌دهد که این مناطق برای نوجوانان تا میان‌سالان جاذبة بیشتری دارند؛ اما نتایج ما نشان داد که بیشترین تعداد بازدیدکنندگان (24 درصد) در محدودة سنی 34-30 سال هستند. ارزش تفرجی روزانة بالای گردشگاه چشمه دیمه که در تابستان 1387 محاسبه شد، با تحقیقات مشابه که برای تالاب انزلی (1385) و پارک جنگلی طالقانی (1386) انجام گرفت، درخور مقایسه بود. این ارزش برای سه منطقه یادشده به ترتیب حدود 72، 12 و 42 میلیون تومان برآورد شد. حتی با احتساب نرخ تورم در فاصلة زمانی این سه تحقیق، نتایج نشان‌دهندة لزوم توجه بیشتر و تدوین طرح توسعة گردشگری منطقه تفرجگاهی چشمه دیمه است. Chaharmahal and Bakhtiari province Dimeh Fountain Economic-Promenade Valuation recreation Zonal Travel Cost Method (Z.T.C.M.). 2011 04 21 1 16 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24483_747495f737af2ddcd3cfc7dba72b1040.pdf

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 احمد پور احمد رحمت ا... فرهودی کیومرث حبیبی مهناز کشاورز کیفیت محیط، از عوامل مؤثر بر حرکات جمعیتی درون‌شهری محسوب می‌شود. در چند دهة اخیر پدیدة تنزل کیفیت محیطی همچون شبحی بر ساختار اقتصادی کهن شهرهای ایرانی سایه افکنده و پایداری درازمدت آن را با خطر مواجه ساخته است. نتیجة این امر برون‌رانی بومیان از هسته‌های باارزش قدیم شهری به سمت مناطق نوساز و میانی است. کاهش عملکردی و فرسودگی کالبدی بیش از پیشِ بافت و کاهش کیفیت آن، از بدیهی‌ترین نتایج حاصل از توالی این چرخه (مهاجرت بیشتر = کیفیت نازل‌تر محیطی) است که امروزه گریبانگیر شهر قدیمی خرم‌آباد نیز شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی این چرخه و ناپایداری شهری در بافت قدیم شهر خرم‌آباد صورت گرفته است و پیش‌فرض اساسی آن این است که با درک و شناخت میزان و علل رضایت‌مندی شهروندان از محیط زندگی‌شان، می‌توان مانع خروج جمعیت از این محله‌ها و کاهش جمعیت بافت تاریخی و مرکزی شهرها و ایجاد تعادل فضایی در محله‌ها و بافت‌های شهری شد. روش جمع‌آوری داده‌ها از طریق پرسشنامه و انجام مصاحبة میدانی و حجم نمونه 388 عدد بوده است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری Spss انجام شده است. فرضیة این پژوهش، عبارت است از: میان سطح رضایت شهروندان از کیفیت محیط سکونتی‌شان و تمایل به مهاجرت درون‌شهری آنها ارتباط معنا‌داری وجود دارد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که، حدود 60 درصد از جامعة نمونه، تمایل به مهاجرت از بافت دارند. میزان رضایت‌مندی ساکنان بافت قدیم از محیط سکونتی‌شان تقریباً در حد متوسط (5>6/2>1) با میانة نظری 3 ارزیابی شده است. میزان رضایت‌مندی از معیار هویت محیطی، نسبتاً زیاد است. ساکنان از امنیت محله‌شان و آرامش در آن، اظهار رضایت نسبی داشتند و در مورد سایر معیارها، رضایت‌مندی کمتر از حد متوسط بوده است. نتایج حاصل از ارتباط کیفیت محیط سکونتی و تمایل به مهاجرت‌های درون‌شهری، در جهت تأیید نسبی تأثیرپذیری این گونه حرکات از کیفیت محیط سکونتی است و نشان از عدم‌ ارتباط معنا‌دار بین دو معیار مهاجرت‌های درون‌شهری و مالکیت مسکن؛ و برعکس، وجود ارتباط معکوس برخی از معیارها مثل امنیت، هویت محیط شهری، خدمات عمومی و بهداشتی، ویژگی‌های کالبدی با مهاجرت های درون‌شهری دارد. همچنین رابطة خویشاوندی و طایفه‌ای‌ محکم، موجب تحکیم روابط همسایگی می‌گردد و این خود منجر به کاهش مهاجرت‌های درون‌شهری‌ می‌شود. Intra – Urban Migration Khorramabad Old Texture. quality of life Satisfaction 2011 04 21 17 36 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24484_690a0a0a07432de0fc71df566af9908b.pdf

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 اضغر ضرابی صدیف اسلامی پریخانی تجربه ثابت کرده است که گردشگری همواره دربردارندة تأثیرات اقتصادی و اجتماعی و زیست‌محیطی است. بدین دلیل، سیاست توسعة پایدار گردشگری (توریسم)، امروزه رویکردی عمومی است که دولت‌ها به آن توجه کرده‌اند تا گردشگری یا توریسم از لحاظ بوم‌شناختی در بلندمدت مقبول افتد و از لحاظ مالی خودکفا، و از دیدگاه‌های اجتماعی و اخلاقی نیز برای جوامع محلی مفید و نویدبخش باشد. بنابراین، گردشگری باید بخشی از محیط‌های طبیعی و فرهنگی و انسانی باشد تا تعادل بین آنها را حفظ کند. در این پژوهش تأثیرات گردشگری در شهرستان مشکین‌شهر بررسی می‌گردد و راهکارهایی برای توسعة پایدار گردشگری ارائه می‌شود تا ضمن افزایش منافع حاصل از آن، بتوان تأثیرات منفی آن را به حداقل کاهش داد. این پژوهش با توجه به نوع هدف، کاربردی است؛ و از نظر ماهیت و روش، از نوع تحقیقات توصیفی- تحلیلی و همبستگی به‌شمار می‌آید. جامعة آماری پژوهش شامل کارشناسان و متخصصان سازمان‌ها و ادارات شهرستان مشکین‌شهر، به تعداد 55 نفر است. بنابراین، به دلیل حجم اندک، تمام جامعة آماری به عنوان نمونه انتخاب شدند و نمونه‌گیری دیگری صورت نگرفت. روش گردآوری داده‌ها و اطلاعات در این پژوهش، روش کتابخانه‌ای و میدانی (پرسشنامه) است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیات پژوهش از تحلیل رگرسیون خطی ساده استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که توسعة گردشگری در شهرستان مشکین‌شهر آثار نامطلوبی را در محیط زیست به وجود آورده است. همچنین، توسعة گردشگری در توسعة اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی شهرستان مشکین‌شهر تأثیر داشته است. نتایج این پژوهش می‌تواند در سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، سازمان حفاظت محیط زیست استان اردبیل و شهرستان مشکین‌شهر و همچنین شهرداری و فرمانداری این شهر (استانداری اردبیل) کاربرد داشته باشد. Meshkinshahr Township. Sustainable Development Sustainable Tourism Tourism Tourism effects 2011 04 21 37 52 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24485_4085f8ac900f96df1b003c6411885904.pdf

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 حسنعلی فرجی سبکبار سید علی بدری حمد ا... سجاسی قیداری طاهره صادقلو علی شهدادی خواجه عسگر کارآفرینی از فعالیت‌هایی است که می‌تواند به نوعی برطرف‌کننده بسیاری از چالش‌های عمده بزرگ (همچون بیکاری، درآمد پایین، عدم تنوع اقتصادی و جز آن) در مناطق روستایی باشد و در سایر جنبه‌های زندگی انسانی روستاییان نیز تأثیر مثبت نهد. به همین علت اقتصاددانان و صاحب‌نظران معتقدند که کارآفرینان از عوامل اصلی و راهبردی توسعه اقتصادی‌اند که با استفاده از تجربیات روش‌های کهنه و حذف ناکارآمدی‌‌های آنها و جایگزینی شیوه‌های کارآمد و نو، به نظام اقتصادی پویایی و حیات می‌بخشند. بنابراین می‌توان به این نتیجه دست یافت که کارآفرینی روستایی راهکاری جدید در نظریه‌های توسعه برای توانمندسازی و ظرفیت‌سازی در مناطق روستایی با هدف کاهش شکاف شهر- روستا، ایجاد برابری اقتصادی، اجتماعی، محیطی و نهادی است و ابزاری مهم در رسیدن به توسعه پایدار به‌شمار می‌آید. با این حال توسعه کارآفرینی در مناطق روستایی به انتخاب بهترین مکان برای استقرار فعالیت‌های مرتبط با کارآفرینی وابسته است. اگرچه برنامه‌ریزان روش‌های متفاوتی را برای اولویت‌بندی مکان‌ها مورد استفاده قرار داده‌اند، اما به نظر می‌رسد که تکنیک رتبه‌بندی بر اساس تحلیل‌های تصمیم‌گیری چندمتغیره، از مفیدترین روش‌ها در جهت اولویت‌بندی مکان‌هاست. لذا در این مطالعه از تکنیک پرومتی برای اولویت‌بندی توسعه کارآفرینی در مناطق روستایی دهستان حومه مرکزی شهرستان خدابنده ـ به عنوان جامعه نمونه ـ استفاده شد، که نتایج به دست آمده بر اساس شاخص‌های 10گانه نشان‌دهنده این است که روستاهای نظرقلی، اقچه‌قیا و لاچوان به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را به دست آوردند. روش‌شناسی تحقیق توصیفی- تحلیلی است. Entrepreneurship Development Khodabande County. PROMETEE Ranking Technique 2011 04 21 53 68 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24486_90dfb28f286cc41c3ee1d937683f804a.pdf

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 حسین سلطانزاده Extended Abstract Introduction The formation of built spaces in composition to open spaces is one of the important subjects in designing architectural spaces. Different factors were important in formation of open spaces in traditional architecture. The kind of function of a building was one of these factors, because the quality of designing courtyards and its elements were dependent to the type and quality of building’s functions. For example there were no trees in the courtyards of Jame mosque, because in Fridays (weekend holidays in Iran) ,there are enough spaces for prayers in it; while there were enough green spaces in old school’s curtyards, because in the past, students studied in traditional schools and the function of these courtyards were similar to the yards houses'. Some researchers in Iran have written that the formation of courtyards was a reflection of cultural factors. In base of the existing classification in Iran, the buildings are divided only to two kinds- introvert and extrados- which are not reasonable or suitable for generalizability. Methodology The main objective of this research is to show and to prove the relationship between geography and the formation of courtyards in traditional houses in Iran. Methodology of this study has been based on descriptive and analytical methods. The statistical population and samples included the traditional houses in Iran. It is based on field study as well as documentary study. Results and Discussion On the base of remaining traces of houses in ancient / historical settlements, that belong to sixth millennium B.C. and after that, in many places in Iran, and on the base of many settlements in Mesopotamia, a house usually was formed of two sections: a covered built space, and an open space, because in south and central regions of Iran and Mesopotamia – and the other regions with the same characteristics – that the climate of half of a year was warm and moderate and less than a semi year, was cold; some of the dwelling`s activities were have done in open spaces. In spite of obvious role of geographical factors in forming open spaces in the houses, some researchers have said that the cultural factors were the main reasons in shaping courtyards. It seems that the classifications of different kinds of open spaces and the relation it with the built spaces in Iran, are very general and in many cases aren`t careful. The main questions of this research are: 1) what were the main factors of forming courtyards in traditional houses? 2) How can categorize the kinds of open spaces in relation to built spaces in traditional houses? The objectives of performance of this research are first, to pay attention to quality and manner of the effect of geographical factors in forming the open spaces in houses: and second, to present a types of comprehensive classification for typology of kinds of courtyards in houses. The hypothesis of this research is that the geographical factors had the main and important roles in forming the types of courtyards in traditional houses in Iran. The historical – inter pretational research method has been used in this research. The geographical factors are the independent variables, and the type of open spaces or courtyards, are the dependent ones in it. Data collections were in field and were documentary. The theoretical framework of this research was based upon the main role of geographical factors in forming courtyards in traditional houses. The results of this research show that the quality and a variety formation of courtyards were influenced by geographical phenomenon, and have presented new classification different types of courtyards in traditional houses in Iran, according to geographical characteristics. Conclusion One of the important results of this research is presenting a new classification in types of applied – environmental open spaces or courtyards in Iranian traditional courtyards. The kinds of applied – environmental open spaces at first are divided into two forms: 1) one side courtyards, it means the courtyards that were provided their surrounded buildings from one side (inward, or outward). The one side courtyards are divided into three kinds: inward, outward, and semi inward open spaces. The two side courtyards, refers the courtyards that were provided their light and ventilation for their surrounding buildings from two sides (inward, and outward) are divided into two forms of inward two side courtyards, and inward – out ward courtyards: while in common classifications in Iran that have been reflected in architectural spaces only were divided in two groups: inward and outward spaces: that is very common and incareful. It seems that the classification of applied open spaces and courtyards in traditional houses from environmental as well as geographical views into ten forms in Iran todays. They are as follows: 1) atrium, 2) pit – parterre, 3) orangery, 4) backyard, 5) small garden, 6) terrace, 7) stable`s court, 8) ward, 9) enclosure, 10) surrounded flat roof. Atrium Backward. courtyard Orangery Ward 2011 04 21 69 86 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24487_b8c49f983fd48fe7bdcc40c61e96e090.pdf

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 محمد اخباری عطا ا... عبدی حسین مختاری هشی پس از جنگ سرد و به دنبال حملة صدام به کویت، امریکا با اتکا به توانایی‌های سیاسی، اقتصادی و نظامی خود ایدة نظم نوین جهانی را به رهبری خود مطرح کرد. پس از حادثة 11 سپتامبر 2001 نیز امریکا با استفاده از فرصت به‌دست آمده و با این پیش‌فرض که دارای رسالت تاریخی برای برخورد با تهدیدهای جهانی است، سیاستی یک‌سونگر و قدرت‌محور در پیش گرفت. با توجه به اهمیت و بیلان نفت و گاز در انرژی جهانی و با توجه به این واقعیت که امریکا با دارا بودن 2 درصد ذخایر نفت جهان حدود 25 درصد نفت جهان را مصرف می‌کند، انگیزة لازم را برای این کشور به‌منظور تأمین امنیت منابع نفت و گاز و مسیرهای انتقال آنها فراهم کرد، تا علاوه بر تأمین نیازهای انرژی خود از طریق حضور و ایفای نقش مؤثر در امنیت منابع انرژی و مسیرهای انتقال آن، رقبای خود را نیز کنترل کند. اهمیت منابع نفت و گاز خاورمیانه و خزر، که حدود 70 درصد ذخایر نفت و 40 درصد ذخایر گاز جهان را دربر می‌گیرد، موجب شده است تا امریکا برای ایجاد بسترهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی هم‌سو با منافع خود در منطقه خاورمیانه با هدف تثبیت هژمونی جهانی خود، طرح خاورمیانه بزرگ را مطرح سازد. این طرح به دلیل اینکه تهدیداتی را متوجه ایران می‌کند، مورد مخالفت ایران قرار گرفته است. بنابراین ایران با استفاده از وزن و جایگاه خود در خاورمیانه اجرای موفقیت‌آمیز طرح خاورمیانه بزرگ را با چالش مواجه می‌کند. مقاله حاضر به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که: با توجه به اینکه طرح خاورمیانه بزرگ در مسیر کمک به تثبیت هژمونی جهانی امریکاست، عدم هماهنگی ایران با این طرح، با توجه به وزن و جایگاه آن در خاورمیانه، چه تأثیری بر این طرح خواهد گذاشت؟ نتایج تحقیق نشان می‌دهد که عدم هماهنگی و مخالفت ایران با طرح مذکور، آن را با چالش‌هایی مواجه می‌کند؛ و از آن‌سو، ایران نیز به دلیل این مخالفت هزینه‌هایی را متحمل می‌شود. geo-economics Geopolitics Greater Middle East Project Iran. U.S. Hegemony 2011 04 21 87 112 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24488_cace21ee1932c44f4bdb2233ea0664f8.pdf

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 نوید سعیدی رضوانی داود کاظمی در دهه‌های اخیر با ظهور انگاره‌های جدید، رشد و توسعه شهری به صورت هوشمند مطرح شده است و توسعه درون‌زا جزئی از آن به‌شمار می‌آید. این در حالی است که سیاست‌های جاری در کشور، فارغ از توجه به این انگاره‌ها تنها در پی پاسخگویی آنی به نیازهای جامعه است و بدین‌ترتیب عواقب آتی چنین تصمیماتی در رشد و توسعه‌ شهر نادیده انگاشته می‌شود. امّا بایستی توجه داشت که الگوبرداری از این مفاهیم و گرته‌برداری محض از آنها پیامدهای به‌مراتب بدتری خواهد داشت. از این رو با کنکاش دقیق در مفاهیم، چالش‌ها و راهبردهای آنها می‌بایست بسترسازی مناسبی برای بومی‌سازی این الگو فراهم آید. هدف کلی این مقاله بازشناسی سیاست‌های مسکن مهر و نقد علمی بر آن، با توجه به ضرورت‌ها و محدودیت‌های توسعه شهری و ارائه الگوی توسعه درون‌زا به عنوان راهکار انطباقی این سیاست‌ها با رشد هوشمند شهری است. از این‌رو ابتدا به بررسی ضرورت توسعه افقی شهر، که مسکن مهر بر آن پافشاری دارد، پرداخته می‌شود؛ سپس به تبیین فرآیند و چارچوب توسعه درون‌زا اشاره می‌گردد و در نهایت به امکان‌سنجی توسعه درون‌زا به عنوان راهکار جایگزین مسکن مهر پرداخته می‌شود. نتایج کلی این تحقیق مبین این نکته است که در شهرهایی که امکان بارگذاری توسعه درون‌افزا وجود دارد، استقرار و مکان‌گزینی مسکن مهر ورای ساختار و سازمان فضایی شکل‌یافتة شهر، هزینه‌های مضاعفی را در تأمین زیرساخت‌ها و خدمات شهری به مدیریت شهری تحمیل می‌کند؛ حال آنکه با هدایت جریان‌های سرمایه‌گذاری دولتی به سمت توسعه درون‌زا، ضمن استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود، هزینه‌های توسعه شهری در عرصه‌های محیطی، اقتصادی و اجتماعی به مراتب کاهش خواهد یافت. Mashhad Non-native owners Rural Regions Rural tourism. Second Homes 2011 04 21 113 132 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24489_fb846ceba624dbb853bc876f2a6c2f87.pdf

2011-04-21 10.22059

Human Geography Research Hum Geog Res 2008-6296 2008-6296 1390 43(75، بهار 1390) 75 نفیسه مرصوصی محمد باقر خانی بازار تبریز از گذشته‌های دور با کارکردهای قوی و متنوع، حوزه نفوذی وسیع و گسترده در سطح ملی و بین‌المللی داشته؛ اما در دهه‌های اخیر به دلیل بی‌توجهی طرح‌های شهری به آن در معرض افول قرار گرفته است. روش تحقیق در نوشتار حاضر توصیفی و تاریخی است، که با استفاده از داده‌های حاصل از روش‌های میدانی و کتابخانه‌ای انجام شده است. کاهش بارگذاری سطح فعالیت‌های تجاری به لحاظ کمّی، ایجاد رقابت‌پذیری با هدف کارایی فضایی و اقتصادی، تقویت، احیا و توسعه محوری کشور با عملکرد بازرگانی ـ تجاری، ارتقای کارایی و بهره‌وری بهینه اقتصادی، و همچنین فعالیت‌های کلان‌شهر تبریز با استفاده از ظرفیت‌های درونی مرکزیت بافت تاریخی منطقه، تقویت کیفی و ارتقای شأن بازار به عنوان مرکز اقتصادی کلان‌شهر تبریز، از یافته‌های تحقیق به‌شمار می‌آید. Bazaar Cultural Function Historic Identity Purview. Tabriz 2011 04 21 133 152 https://jhgr.ut.ac.ir/article_24490_b42966e4fe1f47d52647ec8b873d6130.pdf