دانشگاه تهران پژوهشهای جغرافیای انسانی 2008-6296 45 4 2013 12 22 Analysis of Effective Factors on Ecotourism Development in Desert Areas of Iran تحلیل شاخص‌های اثرگذار بر توسعۀ اکوتوریسم در مناطق بیابانی ایران 137 154 36140 10.22059/jhgr.2013.36140 FA عادل سپهر استادیار دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد اعظم صفرآبادی دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‎ریزی شهری، دانشگاه اصفهان Journal Article 2012 07 18 Extended Abstract<br />Introduction<br />By hearing the name of desert, more than anything else, cruel, coarse and dry environment is<br />imagined. In the general approach, desert is known as an ecosystem with water scarcity, rare of<br />plant cover and sand covered areas. The opposite of this approach rises from a systematic<br />approach to the desert landscape which involves high potential of desert with special socioeconomic<br />conditions and eco-geomorphic landforms. In the cultural perspective, the deserts are<br />cradle of prophets of Allah. Revelation voice has been received by messengers in the sand<br />dunes, desert caves and dust storms. So, deserts are natural-cultural heritages for each land. In<br />this article, the capability of desert as a great source for ecotourism activities which leads to<br />sustainable development of these environments has been reviewed. In order to analyze the data,<br />indicators of economic, environmental and social have been recognized using expert opinion.<br />Factor analysis was used for interpreting the data. The results of the factor analysis showed that<br />five factors contribute to the development, physical development, environmental awareness,<br />population growth and rising land prices.<br />Methodology<br />The present study was designed to investigate and assess various aspects of ecotourism,<br />sustainable desert, while taking advantage of a library of information and resources. This<br />research was carried out with the help of the Delphi algorithm to determine the objectives and  <br />various aspects of sustainable ecotourism in Iran. Taking advantage of the experts, dimensions<br />and indicators of ecotourism was determined according to Table 3. For the method 15 experts in<br />five universities (Tehran, Mashhad, Isfahan, Yazd and Shiraz) were selected and a questionnaire<br />was filled. People were asked to answer the aspects (both positive and negative) of developing<br />ecotourism in arid desert country in three ecological (environmental), economic and social<br />issues. The data of experts, the economic component of 11, 23 and 14 elements of<br />environmental and social factors were identified and separated.<br />Results and Discussion<br />As mentioned in the methodology, in order to examine ecotourism impacts on wilderness areas,<br />11 economic components, and 23 social components and 14 environmental components were<br />identified. Factor analysis was used to determine their effects. The first step is to ensure the<br />correct application of this method. KMO of the tool was equal to 0.795. The value demonstrates<br />acceptable internal consistency of the components. Bartlett's test with a significance level of<br />acceptable (sig <0.000) components showed suitable for performing factor analysis.<br />Table 1. Results KMO and Bartlett's test for performance analysis<br />Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling Adequacy 0.759<br />Bartlett's Test of Sphericity<br />Approx.Chi-Square 1.312<br />Df 435<br />Sig 0.000<br />Conclusion<br />Ecotourism potential in arid areas is important to achieve stable development and become an<br />important component of economic development in the deserts. The recent spread of tourism in<br />desert areas has resulted in many positive and negative effects. The present study examines the<br />effects of ecotourism on the sustainable development of desert areas. Thus, 44 elements in three<br />groups of economic, social and environmental issues were studied. Results showed that the first<br />factor, the development of partnerships, particularly with the amount of 8.355, 24.325% of the<br />total variance is explained by the components. The highest value of this factor that increase<br />people's participation in natural resource management on the sustainable development of<br />ecotourism is for desert. The amount of 6.534, 17.031% of the variance components are<br />allocated to managing physical changes. Therefore, this component represents the physical<br />changes that may contribute to the development of ecotourism in desert areas. Increase in the<br />environmental awareness has the value of 5.721, 12.304% of the total variance and factors<br />influencing its components are associated with providing public and professional educational<br />opportunities. Population growth factor with a value of 3.598, explain about 8.5% of the total<br />variance. Ultimately, increase in the amount of land prices, especially 2.3, accounted for about<br />7.6% of the total variance of the variables. Evaluation results show that ecotourism combine<br />positive and negative impacts and host communities and local natural heritage. The challenges<br />of ecological tourism expand it, without destroying the natural attractions. Obviously, the  development of ecotourism in sensitive natural areas with a lack of proper planning and management can be a threat to the integrity of ecosystems and cultures. با شنیدن نام بیابان، آنچه بیش از هر چیز دیگری در ذهن عام تصور خواهد شد، محیطی خشک، بی‎آب و عاری از پوشش گیاهی است که برای آن ارزش اکوسیستمی را متصور نمی‌شوند، در حالی‎که بیابان چالشی بوم‎شناختی در حیات کرۀ زمین است. درمقابل در تفکر سیستمی، بیابان نه‎تنها به‎دلیل وجود گونه‌هایی منحصربه‎فرد و توان اکولوژیکی ویژه نعمتی الهی به‎شمار می‎رود، بلکه قابلیت‌ها و ارزش‌های اقتصادی ـ اجتماعی آن، توان بالایی را برای این بوم‎زیست رقم‎زده است. این پژوهش برآن است تا با نگاه به جاذبه‌ها و قابلیت‌های زیستی و اقتصادی بیابان‌ها، ذهن را متوجه امکان‌سنجی جاذبه‌های بوم‎شناختی قابل سرمایه‌گذاری در بیابان‌های ایران و توجه به اکوتوریسم در این نواحی کند؛ زیرا بیابان یک منبع اقتصادی بی‎مانند و مستعد است که در راستای اهداف توسعۀ پایدار، موجب حفاظت زیستی و سودآوری اقتصادی این مناطق می‌شود. در پژوهش پیش رو، به‎منظور بررسی و تعیین ابعاد مختلف اکوتوریسم پایدار بیابان‌های ایران با کمک الگوریتم دلفی، به تعیین اهداف مورد نظر پرداخته شده است. برای تجزیه‎وتحلیل داده‌ها با استفاده از نظرات متخصصان مختلف، شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی شناسایی و از تحلیل عاملی برای تفسیر داده‌ها استفاده شده است. یافته‌های تحلیل عاملی نشان‎دهندۀ آن است که پنج عامل گسترش مشارکت، تحول کالبدی، افزایش آگاهی محیطی، افزایش جمعیت و افزایش قیمت زمین با درصد واریانس 893/69، بیشترین آثار مثبت ناشی از تغییرات مربوط به پیامدهای اکوتوریسم نواحی بیابانی را تبیین می‌کنند و 107/30 درصد مربوط به پیامدهای منفی بوده است. این امر نشان‎دهندۀ اثرگذاری پیامدهای مثبت بیش از پیامدهای منفی است. با توجه به ابعاد و شاخص‎های اکوتوریسم، با اطمینان به‎نسبت خوبی می­توان انتظار داشت که اکوتوریسم زمینه‎های رونق اقتصادی ـ اجتماعی جوامع بیابانی و حفاطت از طبیعت بیابان را به‎همراه داشته باشد. https://jhgr.ut.ac.ir/article_36140_1d150e73a0f97f5a1682cf36e0ceb422.pdf