تحلیل شبکه سکونتگاهی با تأکید بر جریان‌های جمعیتی در شهرستان فیروزکوه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

3 استاد دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران

4 دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

روابط بین سکونتگاه‌های روستایی و شهری در شهرستان فیروزکوه به واسطه جریان‌های جمعیتی تحقق می‌یابد. این روابط در سطح محلی و ناحیه‌ای به ایجاد شبکة ساختاری و شکل‌دهی الگوی شبکه سکونتگاهی منجر شده است. حال، ویژگی‌های الگوی این شبکه سکونتگاهی پرسش و مسئله اصلی این تحقیق است. داده‌های تحقیق منتج از 25 روستای نمونه و 436 خانوار نمونه عملیاتی شهرستان فیروزکوه است که براساس فرمول کوکران و با در نظر گرفتن فاصلة دوری و نزدیکی روستاها نسبت به شهر فیروزکوه انتخاب شدند. اندازه شبکه، تراکم شبکه و درجه (درونی و بیرونی) شبکه، شدت جریان یا درجه درونی جامعه کل هر روستا مهم‌ترین معیارهای شبکه و انواع مرکزیت‌ها، معیارهای تسلط شبکه سکونتگاهی را نشان می‌دهند. براساس یافته‌های تحقیق، شهر تهران با احراز مرکزیت درجه‌ای، بردار ویژه و بینابینی به‌عنوان سکونتگاه اصلی در ساختار شبکه‌ای شهرستان فیروزکوه شناخته شد. همچنین مهدی‌شهر، کرکبنه، محمود‌آباد، نجفدر و فریدون‌کنار با احراز مرکزیت دوری، به مثابة ضعیف‌ترین سکونتگاه در شبکه شناسایی شدند. براساس نتایج تحقیق، الگوی کلی حاکم بر شبکه سکونتگاهی شهرستان فیروزکوه الگویی فصلی و منظم و چرخه‌ای از جریان‌های جمعیتی است که در قالب الگوهای شبکه‌ای تابستانه و زمستانه در سطح محلی و منطقه‌ای مطرح است. این الگو هم‌سو با مشخصات نظریه‌های قطب رشد است و با الگوی نظریات شبکه‌ای فاصله دارد. چندسویه بودن و جهت‌دار بودن پیوند سکونتگاه روستایی و شهری نیز از ویژگی‌های شبکه سکونتگاهی ناحیه مورد مطالعه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis on a Settlement’s Network with an Emphasis on Population Flows in Firuzkooh Township

نویسندگان [English]

  • N. Azarbad 1
  • M. Salmani 2
  • S. H. Motiee Langroodi 3
  • A. R. Eftekhari 4
چکیده [English]

Extended Abstract

Introduction
The relations between both rural and urban settlements in the township of Firuzkooh are established based on population flows. These relations have led to the development of some structural networks and a settlement network pattern at the local and regional levels. This study already provides a key question on the features of this pattern.

Methodology
Data concerning this study have been derived from enquiries of 25 model villages and 436 operational model families of Firuzkooh Township which are selected based on Chocran and by considering far and near distances of the villages compared to Firuzkooh town.

Results and Discussion
It contains the size of networks, density and internal / external degree of network, flow intensity or internal degree of the whole communities enjoyable by each village as the key standards of network and varieties of centralities with commanding standards of a settlement network. Based on findings, the metropolis Tehran, qualified as a degree centrality, eigenvector centrality and betweenness centrality are known as key settlement as far as the network structure of Firuzkooh Township is concerned. Again, Mehdishahr, Karkebeneh, Mahmiodabad, Najafdar and Fereydounkenaar qualified as farthermost centralities, were identified as the poorest settlements in this network.
Conclusion
Based on study finding, the general pattern governing the settlement network in Firuzkooh, is a seasonal pattern of population flows in the forms of regular and cyclic one also in the forms of summer and winter network pattern at local and regional levels. This pattern is in line with the characters of views expressed on growth pole. However, it runs away from network views patterns. Multiple and directional linkages belonging to rural and urban settlements are owned by settlement network characters of our area under study.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Centrality
  • Firuzkooh.
  • network
  • Population Flows
  • settlement