بازخوانی عدالت در اجرای طرح‌های شهری کشور نمونه میدان شهدا در مشهد

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای شهرسازی، دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران

2 دانشیار پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

چکیده

پژوهش حاضر به بازخوانی مفهوم عدالت ـ که یکی از اصول شهرسازی اسلامی است ـ در اجرای طرح‌های شهری می‌پردازد. متغیر «احترام به حق مالکیت» به عنوان پایه‌ای‌ترین شاخص عدالت در اجرای طرح‌ها در نظر گرفته شد و در طرح میدان شهدای مشهد به‌عنوان نمونة موردی مورد سنجش قرار گرفت. این تحقیق در زمره پژوهش‌های توصیفی ـ تحلیلی قرار می‌گیرد که نتیجه‌ای کاربردی دربردارد و در گرد‌آوری اطلاعات آن مطالعات میدانی صورت گرفته است. بررسی روند تملک املاک در طرح میدان شهدا از سال 1382 تا تیرماه 1387 نشان می‌دهد که قیمت‌گذاری‌ها پایین‌تر از بهای روز املاک بوده است و عموم مالکان ابراز نارضایتی می‌کرده‌اند. مشکل بنیادی موجود، یک‌طرفه بودن قوانین تملک اراضی به نفع دستگاه‌های اجرایی و فقدان سازوکار دقیق برای مشارکت مالکان در طرح‌های شهری است. در این مقاله قانون پیشنهادی برای جایگزینی با قوانین موجود ـ به نحوی که روش مشارکت مالکان را در اجرای طرح‌های شهری تدقیق کند ـ ارائه شده است. در این پیشنهاد سهم متوسط مالکان از ابنیه طرح جدید حدود 30 درصد تعریف شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ph.D. Candidate in Urban Planning, Faculty of Urban Planning, University of Tehran

نویسندگان [English]

  • H Saeedi Rezvani 1
  • F Noorian 2
چکیده [English]

Abstract
As justice is one of the Islamic principal beliefs and the Islamic Republic of Iran claims obeying them, it is relevant to investigate how much these principals are regarded in implementing urban plans in Iran. This study helps to make better understanding of coincidence of professional urban planning by not only scientific findings but also by one of the Islamic principals in Iran. In this paper, the variable of “dealing with ownership rights”, in implementing urban plans consider as representative variable of justice. The new plan of Shohada square in Mashhad, the second largest city of Iran (after Tehran) is implementing in the area of 23 hectares by the investment of 250 million US dollars is considered as a case study. In gathering information, field study method is used, and some of the official documents are reviewed. These documents are related to land acquisition process. These documents consist of some complaint letters from land owners and the responses from executive management of the project. The documents were analyzed according to the content analysis method. According to acquisition process, the justice is ignored, because the condition of local residents is not going to be better if it not become worse. It seems that the major problem is the unsuitable current laws. This article is trying to evaluate the relevant laws and suggest some amendments to guarantee the land owners participation in planning and implementing process.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Implementing urban plans
  • Justice
  • Landowner’s participation
  • Mashhad
  • Shohada square
  • Urban laws