ارزیابی اولویت‏ های کیفیت محیطی حیات شبانه در فضای شهری از منظر کاربران (نمونة موردی: فضاهای شهری در شهر همدان)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‏ سینا، همدان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‏ سینا، همدان، ایران

چکیده

امروزه جامعه‏ شناسان و شهرسازان بر آن‏اند که، با توجه به تغییر ساختار زندگی، قابلیت حیات شبانه نقش مهمی در ارتقای زندگی شهری خواهد داشت. بنابراین، فضاهای شهری به‏ عنوان بستر فعالیت‏ های اجتماعی باید پتانسیل‏ های لازم را برای زیست شبانة مناسب داشته باشند تا به جریان ارتقای کیفیت زندگی شهری کمک کنند. هدف از پژوهش حاضر ارزیابی اولویت‏ های کیفیت محیطی حیات شبانه از منظر شهروندان در فضاهای جاذب حیات شبانه در شهر همدان است. به همین منظور، مطابق فرمول کوکران، 384 پرسش‏نامه در ده سایت مطالعاتی، که از طریق داده‏ های سنجش از دور شناسایی شدند، توزیع شد. برای اطمینان از کفایت حجم نمونه، از تکنیک کفایت نمونه ‏برداری (KMO) و برای تحلیل یافته ‏ها از روش تحلیل عامل اکتشافی استفاده شد. نتایج تحقیق نشان می ‏دهد امکان برگزاری مراسم‏ ها (730/0)، وجود اماکن تفریحی- ورزشی (741/0)، وجود بازارهای شبانة متنوع (751/0)، وجود سرویس ‏های بهداشتی در فضاهای شهری (896/0)، شرایط آب و هوایی مناسب (716/0)، مطلوبیت محیطی (752/0)، پاکیزگی محیطی (811/0)، فاصلة مناسب تا مسکن (857/0)، پارکینگ ‏ها (743/0)، حضور عوامل نظارتی (713/0)، مدیریت پاسخ‏گو و دائمی در فضا (726/0)، محیط و مناظر شهری (728/0)، سطح فرهنگی فضا (757/0)، و درنهایت همه ‏شمولی (772/0) بیشترین اهمیت را برای شهروندان دارند. نکتة حائز اهمیت که یافته ‏های این تحقیق را قدری از یافته ‏های تحقیقات دیگر متمایز می ‏کند این است که، با توجه به ویژگی‏ های اقلیمی و فرهنگی در شهر همدان، زیست و حضور شبانه بیشتر در قالب دورهمی‏ های خانوادگی یا گروه ‏های‏ دوستان در فضاهای شهری است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of priorities in night life environmental quality factors in urban environment from users’ point of view (Case study: urban spaces in Hamedan city)

نویسندگان [English]

  • Hasan Sajadzadeh 1
  • Adel Bahador 2
1 Associate Professor of Urban Planning, Bu-Ali Sina Hamedan University, Hamedan, Iran
2 Bu alisina university
چکیده [English]

Introduction
With the growth of industries and economies after the Industrial Revolution, many new problems such as traffic, crowded public spaces and intense daily activities emerged in metropolises. As a result, a tendency to live nighttime lives formed among major groups of citizens with the aim of getting away from daytime work restrictions, expanding leisure time, improving urban nightscapes, developing night economies and providing nighttime social and recreational activities (Kavousi, 2015; Ayatollah, 2015). Considering the modern structure of life and the new models of time spending, many urban planners and sociologists now believe that people are looking for an artificial “day” during the night so that they can get access to and perform relaxing activities (Karim et al., 2013). In fact, the concept of night city seeks to provide economic and social solutions for proper use of resources and opportunities and improving quality of life (Roberts and Eldridge , 2012). Therefore, urban spaces must have the necessary capabilities and potentials to be used by citizens at all hours of the day (Moayedi, 2013).
Methodology
The methodology of the research is quantitative. The required data were collected via field study, library research and distribution of questionnaires at 10 different sites in Hamadan City. A total number of 384 questionnaires were distributed at the selected sites based on the number obtained by Cochran’s formula and the population of Hamedan which stands at 554,406. These sites were identified and selected based on remote sensing data collected by the Strava satellite. The Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) test was used to ensure the adequacy of the sample size. A KMO value higher than 0.7 means factor analysis can be performed with confidence. Then the skewness test was used to check the normality of the obtained data. Since the basis of factor analysis is the correlation between the test questions, the Bartlett test of sphericity was used to evaluate the correlation between the variables. Exploratory factor analysis (EFA) is one of the most widely used methods in many scientific fields including urban planning for refining or producing the latent dimensions of data. Varimax rotation in EFA was used for data analysis.
Results and discussion
Many studies carried around the globe about nightlife have focused on certain aspects such as presence of various social groups such as artists, students and tourists in urban spaces. Because of Iran’s sociocultural characteristics and norms, however, nightlife in Iranian cities mostly revolves around the presence of families in urban spaces, especially near religious and historical sites. In fact, most nighttime celebrations and events in Iran take place at religious and historical sites (0.730). As such, nightlife in Iran is defined based on the presence of family members, relatives, children, women and elderly citizens alongside one another. Therefore, paying due attention to the appearance and landscape of authentic religious buildings has an important role in promoting nightlife. As can be seen in Table 5, this component has the factor loading of 0.728. This shows that social and environmental security plays an importance role in the presence of Iranian families in urban spaces (0.713). The results showed that security is one of the main factors deemed important by the middle-aged and senior groups. The results also showed that factors such as environmental quality, favorable climate (0.716), access (0.857) as well as spatial and functional diversity (0.752) play an important role in the realization of 24-hour urban spaces. The role of economic stimuli in nightlife is highly important as well.
Conclusion
Certain characteristics such as the possibility of holding ceremonies in urban spaces, commercial facilities, low-cost land uses, favorable climatic conditions, environmental favorability ,suitable distance from houses, availability of parking lots, general supervision, responsive and permanently-available management, beautiful environments and landscapes, uniform cultural quality and finally the inclusiveness of urban space are the most important factors for creation of a lively nightlife and formation of economic and recreational activities from the viewpoint of the users of urban public spaces. Based on the results of this research, recreational and economic activities play an important role in the realization of a lively nightlife as urban citizens demand fulfillment of these needs in line with their welfare, security and comfort. This finding conforms to that of a study by Roberts (2004), who suggests that promotion and proper management of nighttime activities, prosperity of night economies and provision of social security are among the most important components of nightlife. Alexander(2008) mentions four requirements for promotion of nightlife and its integrated management: proper distribution of active nighttime spaces all over the city, allocation of appropriate activities to nighttime spaces, equipping nighttime spaces with suitable services and provision of security in nighttime spaces. In their study about the role of security in the vitality of nightlife, Alimoradi et al. (2016) propose that increasing sense of security requires increasing the combination of compatible land uses, providing suitable furniture, improving visual and physical permeability, using proper lighting and cheerful colors as well as implementing designs suitable for nighttime activities. It is possible to achieve these qualities in a defined framework by making a series of plans in the spatial-functional structure of public spaces, setting a series of regulations and using different forces in these spaces. These qualities allow cities to not only provide their residents with a dynamic and active daily life but to offer high-quality nightlife to urban citizens. Pakzad et al. (2012) have emphasizes the role of nightlife in improving the performance of urban spaces. This study showed that lighting can improve the appearance and landscape of urban spaces and thus increase the presence of citizens in these spaces. This finding conforms to the results of a study carried out by Samani et al. (2012) who suggest that urban lighting significantly contributes to the liveliness and security of urban spaces. Golkar (2006) believes that the mental image of an urban space during nighttime can become stronger and more vivid than its image during daytime with the help of lighting and thus create a more coherent mentality of the city for citizens.

کلیدواژه‌ها [English]

  • night life
  • night city
  • 24 hours city
  • public spaces
  • Hamedan
  1. آنیزاده، علی، 1397، زندگی شبانه در فرهنگ مردم ایران. دوماه‏نامة فرهنگ و ادبیات عامه، س6، ش 21، صص 73-98.
  2. آنیزاده، علی، 1394، بازنمایی آیینی نوروز فاطمی در رسانه ملی، تهران: مرکز پژوهش و سنجش افکار صدا و سیما.
  3. آیت‏اللهی، فاطمه‏السادات، 1394، زنان، شهر و زندگی شبانه. پنجره، س5، ش21،
  4. الکساندر، کریستوفر، 1387، زبان الگو: (جلد اول) شهر، ترجمة رضا کربلایی نوری، تهران: انتشارات مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی وزارت مسکن و شهرسازی.
  5. پاکزاد، جهانشاه و سوری، الهام، 1391، راهنمای نورپردازی مکان‏های شهری، تهران: آرمان‏شهر.
  6. حسنی، علیرضا و ‏هاشمی فدکی، الهه سادات، 1392، ایجاد سرزندگی شبانة شهری با رویکرد طراحی فضاهای 24ساعته؛ نمونة موردی خیابان آزادشهر مشهد، همایش ملی معماری، شهرسازی و توسعه پایدار با محوریت از معماری بومی تا شهر پایدار، مشهد.
  7. خاکساری رفسنجانی، علی، 1393، حمل و نقل شهری: با تأکید بر جنبه‏های اجتماعی، تهران: سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران.
  8. خستو، مریم و سعیدی رضوانی، نوید، 1389، عوامل مؤثر بر سرزندگی فضاهای شهری، خلق یک فضای شهری سرزنده با تکیه بر مفهوم «مرکز خرید پیاده»، نشریة هویت شهر، س 4، ش 6، صص 6-74.
  9. رضایی قهرودی، زهرا، 1396، بررسی الگوی گذران وقت والدین ایرانی. مجلة بررسی‏های آمار رسمی ایران، س 28، ش 2، صص 127-146.
  10. رضوان، محمد و خیبری، عبدالله، 1389، ضرورت انطباق تصویر روز با نورپردازی شهر، منظر، س 2، ش 7، صص 78-79.
  11. سامانی، قدیسه، 1391، راهبردهای طراحی و برنامه‏ریزی شهری در ارتقای حیاط شبانة فضاهای شهری، فصل‏نامة پنجره، س 4، ش 13، صص 39-43.
  12. سعیدی رضوانی، نوید و سینی‏چی، پیروز، 1385، راهبردهایی برای تحقق مفهوم شهرهای 24ساعته، اولین همایش بین‌المللی شهر برتر طرح برتر، همدان.
  13. فکوهی، ناصر، 1387، انسان‏شناسی شهری، تهران: نشر نی.
  14. علیمرادی، مسعود؛ شرقی، علی و مهدنشین، نیره، 1395، بررسی نقش امنیت در سرزندگی و حیات شبانة فضاهای عمومی شهری نمونة موردی: خیابان امام مرند حدفاصل خیابان شهید رنجبری و خیابان هفت تیر، دو فصل‏نامة هنرهای کاربردی، س 5، ش 8، صص 5-15.
  15. قدیمی، سیده درسا و کرامتی، غزال، 1396، زندگی شبانه در کلان‏شهر با تأکید بر تأثیر عوامل فرهنگی بر فضای شهری (مطالعة موردی: مرکز فعالیت‏های نوین اهران)، نشریة مطالعات محیطی هفت‏حصار، س 20، ش 6، صص 27-40.
  16. کاووسی، سعید، 1394، بازآفرینی فعالیت‏های شبانة فضاهای شهری در ایران با تأکید بر اصول شهرهای 24ساعته؛ نمونة موردی خیابان امام رضا(ع) مشهد، اولین کنفرانس تخصصی معماری و شهرسازی ایران، شیراز.
  17. کربلایی نوری، رضا و ریاحی دهکردی، فرانه، 1384، راهنمای طراحی شهری، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی، شرکت عمران شهرهای جدید.
  18. کریمی فرد، لیلا و سیادتی، فریال سادات، 1396، بررسی و بازخوانش تداوم زندگی شهری در شب مبتنی بر شادابی و سرزندگی فضاهای شهری 24ساعته؛ نمونة موردی: محلة دربند، فصل‏نامة مدیریت شهری، س 17، ش 50، صص 99-123.
  19. گلکار، کوروش، 1385، مفهوم منظر شهری. مجلة آبادی، س 15، ش 53، صص 38-47.
  20. مؤیدی، محمد، 1392، تأثیر روشنایی و نورپردازی در ایجاد حس سرزندگی و پویایی حیات شبانه فضاهای عمومی شهری، همایش تخصصی روشنایی و نورپردازی ایران، شیراز.
  21. منعام، محمدرضا؛ ضرابیان، فرناز، 1391، تاثیر طراحی فضاهای سبز حاشیه بزرگ راه های درون شهری در ایجاد احساس امنیت نمونه موردی: بزرگراه شهید همت تهران، فصلنامه آمایش محیط، س 5، ش 16، صص 1-16.
  22. نعمتی مهر، مرجان؛ شریفی، رؤیا و نوری، شیوا، 1393، احیای زندگی شبانه، رویکردی نوین در تجدید حیات فرهنگی مراکز شهری، کنفرانس بین‏المللی معماری، شهرسازی، عمران، هنر و محیط زیست، تهران.
  23. نهاوندی، الهام، 1396، حیات شبانه در شهرهای ایران و راهکارهایی برای بهبود آن، چهارمین کنفرانس بین‏المللی فناوری‏های نوین در مهندسی عمران، معماری، و شهرسازی، تهران.
  24. Body-gendrot, Sophie, 2011, Nights in the Global City; The new Blackwell companion to the city, chapter 53.
  25. Carmona, Matthew, 2003, Public place, urban space dimensions of urban design oxford, architectural press.
  26. Cattell, Vicky; Dines, Nick; Gesler, Wil and Curtis, Sarah, 2008, Mingling, observing, and lingering: Everyday public spaces and their implications for well-being and social relations. Health & Place, 14(3), 544e561.
  27. Chatterton, Poal and Roberts, Hollands, 2003, Urban nightscapes: youth cultures, pleasure spaces and corporate power. London & New York: Taylor & Francise-library Routledge.
  28. Davies, Wayne. K. D. and Herbert, David T., 1993, Communities with cities: An urban social geography. London: Belhaven Press.
  29. Edensor, Tim, 2015, The gloomy city: Rethinking the relationship between light and dark. Urban Studies, 52(3), 422e438.
  30. Francis, Jacinta; Giles-Corti, Bille; Wood, Lisa and Knuiman, Matthew, 2012, Creating sense of community: The role of public space. Journal of Environmental Psychology, 32, (4) 401e409.
  31. Francis, Jacinta; Wood, Lisa; Knuiman, Matthew and Giles-Corti, Billie, 2012, Quality or quantity? exploring the relationship between public open space attributes and mental health in perth, western Australia. Social Science & Medicine, 74(10), 1570e1577.
  32. Hauritz, Marg; Homel, Ross; Mcilwain, Gillian; Burrows, Tamara and Townsley, Michael, 1998, Reducing violence in licensed venues through community safety action projects: the Queensland experience. Contemporary Drug Problems, 25(3), 511e551.
  33. Heath, Tim, 1997, The Twenty-four Hour City Concept—A Review of Initiatives in British Cities. Urban Design, 2(2), 193e204.
  34. Ingold, Tim, 2000, The perception of the environment: Essays on livelihood, dwelling and skill. New York: Routledge.
  35. Karim, Hafazah Abdul; Ngesan, Mohd Riduan and Zubir, Syed Sobri, 2013, Image of urban public park during nighttime in relation to place identity, Journal of Procedia - Social and Behavioral Sciences, 101, 328e337.
  36. Kazmierczak, Aleksandra, 2013, The contribution of local parks to neighbourhood social ties. Journal of Landscape and Urban Planning, 109(1), 31e44.
  37. Koohsari, Mohammad Javad; Mavoa, Suzanne; Villanueva, Karen; Sugiyamac, Takemi; Badlanda, Hannah; Kaczynskid, Andrew T.; Owen, Neville and Giles-Corti, Billie, 2015, Public open space, physical activity, urban design and public health: Concepts, methods and research agenda. Journal of Health & Place, 33, 75e82.
  38. Kreitzman, Leon, 1999, The 24 Hour Society. London: Profile.
  39. Kuo, Cheng-Ter; Chung, Mei-Ling and Kuo, Fang-Chi, 2012, To Explore Taiwanese Night Markets Culture and Tourism Experience and Behaviour. Journal of Procedia - Social and Behavioral Sciences, 40, 435e440.
  40. Lefebvre, Henri, 1984, Everyday life in the modern world. NJ: Transaction Publishers, New Brunswick.
  41. Li, Peilin, 2002, Tremendous Changes: The End of Villages - A Study of Villages in the Cities. Social Sciences in China, (1), 168e179.
  42. Liempt, Ilse van; Aalst, Irina van and Schwanen, Tim, 2014, Introduction: Geographies of the urban night. Urban Studies, 52(3), 407e421.
  43. Liu, Yuting; He, Shenjing; Wu, Fulong; Webster, Chris, 2010, Urban villages under China's rapid urbanization: Unregulated assets and transitional neighbourhoods. Habitat International, 34(2), 135e144.
  44. Lynch, Kevin, 1984, The good city from. The MIT Press. Cambridge.
  45. Morris, Nina J., 2011, Night walking: Darkness and sensory perception in a night-time landscape installation. Cultural Geographies, 18(3), 315e342.
  46. Ngesan, Mohd Riduan and Abdul Karim, Hafazah, 2012, Impact of Night Commercial Activities towards Quality Of Life of Urban Residents. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 35, 546e555.
  47. Ngesan, Mohd Riduan; Karim, Hafazah Abdul and Zubir, Syed Sobri, 2012, Human behavior and activities in relation to Shah Alam urban park during nighttime, Social and Behavioral Sciences, 68, 427e438.
  48. Qin, Guo; Meizhen, Lin; Jin-hua, Meng and Jun-lei, Zhao, 2011, The development of urban night tourism based on the nightscape lighting projects--a Case Study of Guangzhou. Energy Procedia, 5, 477e481.
  49. Roberts, Marion and Eldridge, Adam, 2012, Planning the Night-time City, London: Routledge.
  50. Roberts, Marion, 2004, Good Practice in Managing the Evening and Late Night Economy: A Literature  Review from an Environmental Perspective. London: Office of the Deputy Prime Minister.
  51. Roberts, Peter and Jeffrey, Phillipe, 2009, Signposts to sustainable communities: lessons from the exemplar learning programme2006. RENEW, London.
  52. Ryder, Hannah; Maltby, John; Rai, Lovedeep; Jones, Phil and Flowe, Heather D., 2016, Women's fear of crime and preference for formidable mates: How specific are the underlying psychological mechanisms?. Evolution and Human Behavior, 37(4), 293e302.
  53. Saraiji, Raid; Younis, Dana; Madi, Mohamed T. and Gibbons, Ronald, 2015, Pedestrian visibility at night: The effect of solid state streetlights. Lighting Research & Technology, 47(8), 1010e1016.
  54. Shaw, Robert, 2014, beyond night-time economy: Affective atmospheres of the urban nigh. Geoforum, 51(1), 87e95.
  55. Siu, Kin Wai Michael, 2007, Guerrilla wars in everyday public Spaces: Reflections and inspirations for designers. International Journal of Design, 1(1), 37e56.
  56. Song, Hong Yang and Siu, Kin Wai Michael, 2011, Social impact of innovation in night street furniture:technological innovation and lifestyle change. The International Journal of Science in Society, 2(1), 223e241.
  57. Song, Hongyang; Pan, Mingmin and Chen Yiyong, 2016, Nightlife and public spaces in urban villages: A case study of the Pearl River Delta in China. Habitat International, 57, 187e204.
  58. Wagner, Michel, 2010, Transportation and City Development, Translation by Hamid Fotouhi, Municipalities, 41.
  59. Whyte, William H., 1988, City: Rediscovering the center. Doubleday, New York.
  60. Yatmo, Yandi Andri, 2009, Perception of street vendors as ‘out of place’ urban elements at day time and night time. Journal of Environmental Psychology, 29(4), 467e476.
  61. Yuill, Chris, 2004, Emotions after dark: A sociological impression of the 2003 New York blackout. Sociological Research Online, 9(3), 34e41.
  62. Zaki, Saniah Ahmad and Ngesan, Mohd Riduan, 2012, A Future Town Redesigned - How Movement Pattern is Affected with the Concept of Night City. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 36, 204e210.
  63. دیویس, Llewelyn, 2011, Urban Design Compendium, English partnership and Housing Corporation.

 

 

دوره 54، شماره 2
اردیبهشت 1401
صفحه 713-733
  • تاریخ دریافت: 10 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری: 31 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش: 01 اردیبهشت 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 اردیبهشت 1400