واکاوی چارچوب‌ها و ویژگی‌های شناختی رابطۀ سیاست و فضای جغرافیایی در روش‌شناسی پسااثبات‌گرا

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه یزد

چکیده

در فلسفۀ علم، به‌ویژه در علوم انسانی، شناخت مفاهیم و موضوعات ممکن است مبنای هستی‌شناسانه، معرفت‌شناسانه و روش شناسانۀ متفاوت یا حتی متضاد داشته باشد. از این جهت، تعیین چارچوب نظری شناخت یک مفهوم بنیادین، از اصول اولیۀ مطالعه و شناخت مفاهیم و موضوعات است. در علوم جغرافیایی، شناخت رابطۀ سیاست با فضای جغرافیایی، یکی از موضوعاتی است که تفسیر آن در مکاتب مختلف از جمله در روش‌شناسی پسااثبات‌گرا متفاوت است. این پژوهش، ناظر به تحلیل علل سیاسی ظهور تغییرات فضایی و چگونگی شناخت این تغییرات در چارچوب روش‌شناسی پسااثبات‌گراست. با توجه به ماهیت بنیادین موضوع، در این پژوهش با مراجعه به مستندات معتبر نظری، کارکردهای شناختی روش‌شناسی پسااثبات‌گرا دربارۀ شناخت رابطۀ سیاست و فضا ارائه می‌شود. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که با توجه به کیفی‌بودن عامل قدرت، شناخت رابطۀ سیاست با ابعاد مختلف فضای جغرافیایی و برجسته‌شدن هرچه بیشتر این رابطه، تنها در چارچوب رویکرد پوزیتیویستی و کمی امکان‌پذیر نیست. از آنجا که تحولات پدیده‌ها و فرایندها در فضای جغرافیایی تا حد زیادی از روابط و الگوهای قدرت سیاسی حاکم بر فضای جغرافیایی تأثیر می‌پذیرد، دارای ویژگی‌های اختصاصی است و قابلیت تعمیم‌پذیری ندارد. بر این مبنا، روابط سیاست و فضا الزاماً ابعاد فرامکانی و فرازمانی ندارد و در جهت شناخت آثار قدرت سیاسی در تولید و بازساخت فضای جغرافیایی، الزاماً نمی‌توان از روش‌های اثبات‌گرا که یکی از ویژگی‌های مهم آن تعمیم‌پذیری است، استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Explanation of Cognitive Characteristics of the Relationship between Politics and Geographical Space in Post Positivism

نویسنده [English]

  • Ehsan Lashgari Tafreshi
Assistant Professor of Political Geography, University of Yazd, Yazd, Iran
چکیده [English]

Introduction
In human science, one concept may have different interpretations in different philosophical schools. Explanation of one concept or its relationship in different cognition schools has very great importance. From philosophical aspects in human science, theoretical structure has very fundamental role in cognition. In other words, ontology, cognition and methodology of one concept are deficient or uncompleted without determination of theoretical structure. In this field, in the geographical sciences, relationship between politics and space as a very important paradigm in the geography could be taken different meaning in different cognition schools. Space consists of mutual relation between human and environment. Geographical sciences analyze this space and its issues with human and physical dimension. Between different aspects of the geographical space, political dimension is more important. In other word, this dimension and its ideological framework for resolving the issues in the space could be varied in different cognitive methodologies. In geographical studies from the 1970s with the arrival of Marxist ideas in Geography, a number of geographers turn away from focusing on quantitative methods and ecological studies. In the Positivism school, space was considered as a perceptual thing. In other words, researcher should use their sense and their experience for detection of things in space. Before that, dominant methodological in geographical studies was defined in positivism school. In this school, researcher should not involve his ideology or his culture for discovering truth. While, in post positivism thinking quantities’ planning is not anything except "false consciousness". In post positivism school, meanings, ideas, and theories can obtain their objectivity and ostensible concept by dominant power and ideology. In this school, geographical spaces are also derived from dominant ideological power. In structuralism philosophy, major assumption is that invisible force in behind of any symbol in the space are emerged in any symbol in space. Thus, the space concept does not have actual objectivity. 
Since the 1970s a serious theoretical criticism has been conducted on the quantitative methodology in geography. At that time, the philosophy of geography was full of political and ideological conflicts. This condition was due to the cognitive shift in geographical sciences among the different dimensions of geographic space. The political dimension of space as one of the most important was more essential to resolve these challenges. Thus, in this research, we have struggled to understand the relationship between politics and geographical space in post positivism methodology to analyze the effectiveness of understanding this relationship in post positivism methodology.
Methodology
This research has fundamental approaches in the philosophy of geography and for compilation of information we have referred to valid documents and bibliography.  In this study, we struggled with descriptive and analytical approaches. In first step we defined space concept and cognition. Then, the space definition has been compared with characteristics of post positivism cognition school. 
Results and discussion  
In the definition of geographical space concept, one of the important aspects of production and changes in the geographical space is resulted from political power. The politics and ideology as a process and geographical space as the form and context are always interconnected with each other. In other words, any action that advertently or inadvertently conflicts with political power would be considered as political action and therefore spatial structure is the production of political processes. Generally, the main functions of post positivism for understanding the relationship between politics and geographic space is as follows:
1- Changing in geographic space phenomena are affected largely by political power and patterns of society. Although the trend of geographical space cannot be studied from just one-dimension. However, the discourse not merely considers abstract ideas, in realistic approaches they are as previous existence that takes precedence over any other discovery. Thus, any phenomenon into geographical space is dependent on a discourse. On the other hand, coordination between different levels of space planning regardless of dominant power cannot be achieved in a sustainable way.
2- The study Method for relationship between politics and geographical space is far from qualitative method and there is no character reproducibility on that, because space is affected by the changing ideologies and political actors. The change of power and discourse cannot be predicted. Thus, changes in spatial phenomena cannot be identified and predicted and incommensurability of discourses in different historical periods is one of the inevitable consequences. Therefore, in future studies, a genealogy approach is needed for recognition of relationship between politics and space in trans-positivism.  In this approach, there isn’t accurate knowledge about the future of geographical space changes as a result of political power transition. In this context, recognizing changes in various aspects of geographic space-based genealogy of power is carried out through the following steps. A) Breaking points of discourse should be determined until its historicity. B) Time period should be determined when the discourse has impacts with current framework on the other aspect of geographical space.    
Conclusion
Space is a major paradigm in geographical sciences and different aspects of geographical sciences examine the relations between human and environment that produce the space. The space has different meaning in distinct cognition schools. In other words, every school for resolve the issue in the space could make different solutions. So, solutions that presented by post positivism are distinct from those presented by other methodologies. The evolution of human wisdom considers the action as the only way to overcome on the issues in the geographical space. So, studies between politics and space are obtained only by authority and the rule of one politically supported class would be politically dominant over the other social classes.  As a result, for studying the ideology and political construction effects on other dimensions of geographical space, we should use post positivism methodology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • politics
  • geographical space
  • methodology
  • post positivism
  1. اسکاچپول، تدا، 1380، بینش و روش در جامعه‌شناسی تاریخی، ترجمۀ هاشم آقاجاری، نشر مرکز، تهران.
  2. اسدی، روح‌اله، رهنما، محمدرحیم و امیدعلی خوارزمی، 1394، آینده‌پژوهی تبارشناسانه، رویکردی شایسته در آینده‌پژوهی پدیده‌های جغرافیایی، فصلنامۀ مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، سال 6، شمارۀ 22، صص 54-71.
  3. اسمارت، بری، 1385، میشل فوکو، ترجمۀ لیلا جوافشانی و حسن چاووشیان، چاپ دوم، نشر آمه، تهران.
  4. اشتراوس، لئو، 1373، فلسفۀ سیاسی چیست، ترجمۀ فرهنگ رجایی، علمی-فرهنگی، تهران.
  5. افشارکهن، جواد و احمد سلحشوری، 1391، جهانی‌شدن و لزوم بازاندیشی در مفاهیم، ماهنامۀ اطلاعات سیاست–اقتصادی، سال 23، شمارۀ 287، صص 122- 131.
  6. افضلی، رسول، بدیعی، مرجان، ذکی، یاشار و وحید کیانی، 1393، قلمروسازی گفتمانی در ژئوپلیتیک، فصلنامۀ سیاست جهانی، دورۀ سوم، شمارۀ 4، صص 29-55.
  7. بل، وندل، 1392، مبانی آینده‌پژوهی، تاریخچه، اهداف و دانش، ترجمۀ افشین خاکباز، چاپ اول، نشر نی، تهران.
  8. بهفروز، فاطمه، 1384، فلسفۀ روش‌شناسی و تحقیق علمی در جغرافیا، چاپ دوم، دانشگاه تهران، تهران.
  9. پوپر، کارل، 1372، واقعی‌گری و هدف علم، ترجمۀ احمد آرام، سروش، تهران.
  10. پوراحمد، احمد، 1386، قلمرو و فلسفۀ جغرافیا، چاپ دوم، دانشگاه تهران، تهران.
  11. پیرسون، کیت آنسل، 1388، چگونه نیچه بخوانیم، ترجمۀ لیلا کوچک‌منش، رخداد نو، تهران.
  12. تاجبخش، کیان، 1386، آرمان‌شهر، فضا، هویت و قدرت در اندیشۀ سیاسی، نشر نی، تهران.
  13. حافظ‌نیا، محمدرضا، 1393، فلسفۀ جغرافیا، فصلنامۀ برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دورۀ هجدهم، شمارۀ 2، صص 27-56.
  14. حافظ‌نیا، محمدرضا، احمدی‌پور، زهرا و مصطفی قادری، 1389، سیاست و فضا، پاپلی، مشهد.
  15. حافظ‌نیا، محمدرضا و مراد کاویانی‌راد، 1383، افق‌های نو در جغرافیای سیاسی، سمت، تهران.
  16. حقیقت، سیدصادق، 1385، روش‌شناسی در علوم سیاسی، دانشگاه مفید، قم.
  17. جوان، جعفر، دلیل، سعید و محمد سلمانی‌مقدم، 1392، دیالکتیک فضا از منظر لفور، سال سوم، شمارۀ 12، صص 1-17.
  18. سروش، عبدالکریم، 1388، علم‌شناسی فلسفی، مؤسسۀ فرهنگی صراط، تهران.
  19. سروش، عبدالکریم، 1375، علم چیست، فلسفه چیست، چاپ دوازدهم، مؤسسۀ فرهنگی صراط، تهران.
  20. شورجه، محمود، 1394، دیدگاه‌های نو در سیستم‌های شهری، پرهام نقش، تهران.
  21. راش، مایکل، 1377، جامعه و سیاست، ترجمۀ منوچهر صبوری، سمت، تهران.
  22. رامشت، محمدحسین، 1388، فضا در ژئومورفولوژی، فصلنامۀ برنامه‌ریزی و آمایش فضا (مدرس)، دورۀ چهاردهم، شمارۀ 4، صص 111-136.
  23. رهبری، مهدی، 1385، هرمنوتیک و سیاست، کویر، تهران.
  24. ژیلنیس، آندره، 1394، فضا و نظریۀ اجتماعی، ترجمۀ محمود شورجه، پرهام نقش، تهران.
  25. فوکو، میشل، 1390، نیچه، فروید و مارکس، ترجمۀ افشین جهاندیده، چاپ پنجم، هرمس، تهران.
  26. فوکو، میشل، 1389، نظم اشیا، دیرینه‌شناسی در علوم انسانی، ترجمۀ یحیی امامی، پژوهشکدۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی، تهران.
  27. قزلسفلی، محمدتقی، 1388، رسانه و ساخت هویت ملی، فصلنامۀ سیاست، دورۀ چهل‌ونهم، شمارۀ 3، صص 321-349.
  28. صادقی، علی، 1394، آشنایی با فلسفۀ علم معاصر، سمت، تهران.
  29. صادقی، مجتبی، جوان، جعفر و محمدرحیم رهنما، 1394، فضای جغرافیایی چیست؟ درنگی بر سرشت فضای جغرافیایی از منظر پدیدارشناسی هرمنوتیک، فصلنامۀ مطالعات مناطق خشک، سال پنجم، شمارۀ 19، صص 169-184.
  30. صدوق، حسن و عباس سعیدی، 1387، نظام فضایی به‌مثابۀ جوهرۀ مطالعات جغرافیایی، فصلنامۀ جغرافیا، سال چهارم، شمارۀ 10 و 11، صص 1-22.
  31. ضیمران، محمد، 1384، میشل فوکو، دانش و قدرت، چاپ سوم، هرمس، تهران.
  32. علیجانی، بهلول، 1394، تحلیل فضایی، فصلنامۀ تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، سال دوم، شمارۀ 3، صص 1-18.
  33. کامران، حسن و محمود واثق، 1389، تبیین در جغرافیا براساس فلسفۀ اسلامی، فصلنامۀ جغرافیا، سال هشتم، ش 24، صص 7-26.
  34. لچت، جان، 1383، پنجاه متفکر بزرگ، ترجمۀ محسن حکیمی، خجسته، تهران.
  35. لشگری تفرشی، احسان و سیدعباس احمدی، 1395، اصول و مبانی جغرافیای فرهنگی، سمت، تهران.
  36. لشگری تفرشی، احسان، 1393، سیاست و شهر، دیدگاه‌های نو در جغرافیای سیاسی فضای شهری، انتخاب، تهران.
  37. لشگری تفرشی، احسان، 1395، قدرت سیاسی و فضای جغرافیایی، فلسفه‌اندیشی از رابطۀ سیاست و فضا، انجمن ژئوپلیتیک ایران، تهران.
  38. مرداک، جاناتان، 1392، جغرافیای پساساختارگرا، ترجمۀ رسول افضلی و مصیب قره‌بیگی، زیتون سبز، تهران.
  39. میرحیدر، دره، بدیعی، مرجان، ذکی، یاشار و فاطمه‌السادات میراحمدی، 1395، دلایل افول دیدگاه فضایی-کمی در مطالعه‌های جغرافیای سیاسی، فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دورۀ چهل‌وهشتم، شمارۀ 1، صص 177-196.
  40. مرادی، اسکندر و رسول افضلی، 1392، اندیشه‌های جدید در ژئوپلیتیک، زیتون سبز، تهران.
  41. هیوز، هنری استورات، 1369، آگاهی و جامعه، ترجمۀ عزت‌اله فولادوند، انقلاب اسلامی، تهران.

42. Afsharkohan, J. and Salahshouri, A., 2010, Globalization and the Necessity of Rethinking the Concepts, Political Economy Information Journal, Vol. 23, No. 287, PP. 122- 131. (In Persian)

43. Afzali, R., Badeei, M., ZAki, Y., and Keyani, V., 2014, Territorialisation Geopolitical Discourse, Global Policy Journal, Vol. 3, No. 4, PP. 29–55. (In Persian)

  1. 44.  Alijani, B., 2015, Spatial Analysis, Spatial Analysis of Environmental Hazards Journal, Vol. 2, No. 3, PP. 1–18. (In Persian)

45. Armstrong, D., 1983, The Political Anatomy of the Body, Cambridge University Press, Cambridge.

46. Assadi, R., Rahnama, M. R., Kharazmi, O. A., 2015, Future Genealogical Research; Suitable Approach in Future Studies of Geographical Phenomena, Geographical Studies of Arid Zones Journal, Vol. 6, No. 22, PP. 54-71. (In Persian)

47. Behfrouz, F., 2005, Philosophy and Methodology of Scientific Research in Geography, Tehran University Press, Tehran. (In Persian)

48. Bell, W., 2013, Fundamentals of Futures Studies, History, Objectives and Knowledge, Translated by A. Khahbaz, Ney, Tehran. (In Persian)

49. Dikshit, R., 1982, Political Geography Contemporary Perspective, McGraw Hill Company. P. 235.

50. Driver, F., 2013, Research in Historical Geography and in the History and Philosophy of Geography in the UK, 2001–2011: An Overview, Journal of Historical Geography, Doi: 10.1016.

51. Foucalt, M., 1980, Power and Knowledge, Pantheon Publishing, New York.

52. Foucault, M., 2010, The Order of Things, Paleontologists in the Humanities, Translated by Y. Imami, Institute of Social and Cultural Studies, Tehran. (In Persian)

53. Ghezelsofla, M., 2009, Media and the Construction of National Identity, Politics Journal, Vol. 49, No. 3, PP. 321–349. (In Persian)

54. Griffith, D. A. et al., 2013, Geographical Analysis: It’s First 40 Years, Geographical Analysis, Vol. 45, No. 1, PP. 1–27.

55. Hafeznia, M. R., 2014, Philosophy of Geography, Spatial Planning Journal, Vol. 18, No. 2, PP. 56-27, (In Persian)

56. Hafeznia, M. R., Ahmadypour, Z., and Ghaderi, M., 2010, Politic and Space, Papoli Publishing, Mashhad. (In Persian)

57. Hafeznia, M. R., and Kavyanirad, M., 2004, New Horizons in Political Geography, Samt Publishing, Tehran. (In Persian)

58. Hagheghat, S., 2006, Methodology in Political Science, Mofeed University Press, Qom. (In Persian)

59. Hughes, H. S., 1990, Consciousness and Society: The Reorientation of European Social Thought, Islamic Revolution Press, Tehran. (In Persian)

60. Javan, J., Daleil, S., Salmani Moghadam, M., 2013, Space Dialectic from the Perspective Lefebvre, Vol. 3, No. 12, PP.1–17. (In Persian)

61. Johnston, R., 2009, Spatial Science, International Encyclopedia of Human Geography, Vol. 10, No. 1,383- 394.

62. Jones, O., 2007, Stepping from the Wreckage: Geography, Pragmatism and Anti-Representational Theory, Geoforum Journal, Vol. 39, No.  4, PP. 1600–1612.

63. Kamran, H. and Vasegh, M., 2010, Explanation in Geography Based on Islamic philosophy, Geographical Journal, Vol. 8, No. 24, PP 7–26. (In Persian)

64. Lashgari Tafreshi, E., 2016, Political Power and Geographic Space, Philosophical Thinking about Relationship between Politics and Space, Geopolitical Association of Iran, Tehran. (In Persian)

65. Lashgari, E. and Ahmadi, A., 2016, Principals and Foundation of Cultural Geography, Samt Publishing, Tehran. (In Persian)

66. Lashgari, E., 2014, Politic and City; New Approaches in Urban Political Geography, Entekhab Publishing, Tehran. (In Persian)

67. Lechte, J., 2004, Fifty Great Thinker, Translated by M. Hakimi, Khojasteh. Publishing, Tehran. (In Persian)

68. Lefebvre, H., 1997, Production of Space, Blackwell Publishing, Oxford.

69. Strauss, L., 1994, What is Political Philosophy, and Other Studies, Translated by F. Rajaei, Scientific and Cultural Institution Press, Tehran. (In Persian)

70. Massey, D., Allen, J., and Sarre, P., 1999, Human Geography Today, Blackwell Publishing, New York.

71. Foucault, M., 2011, Nietzsche, Freud and Marx, Translated by A. Jahandideh, Hermes Publishing, Tehran. (In Persian)

72. Mirhydar, D., Baddei, M., Yashar, Z., and Mirahmadi, F., 2016, The Reasons for the Decline of Quantitive Spatial Perspective on Political Geography Studies, Human Geographical Research Quarterly, Vol. 48, No. 1, PP. 177–196. (In Persian)

73. Moradi, E., and Afzali, R., 2013, New Thoughts in Geopolitics, Zeytoun Sabz, Tehran. (In Persian)

74. Murdoch, J., 2013, Post Structuralism Geography, Translated by R. Afzali and Mosayeb Gharahbeygei, Zeytoun Sabz, Tehran. (In Persian)

75. Pearson, K. A., 2009, How to Read Nietzsche, Translated by L. Kouchakmanesh, Rokhdadnou, Tehran. (In Persian)

76. Peck, J., and Wills, J., 2000, What Is Geography, Antipode Journal, Vol. 32, No. 1. PP. 76–94.

77. Popper, K., 1993, Realism and Objective of Science, Translated by A. Aram, Souroush Publishing, Tehran. (In Persian)

78. Pourahmad, A., 2007, The Scope and Philosophy of Geography, Tehran University Press, Tehran. (In Persian)

  1. 79.  Rahbari, M., 2006, Hermeneutics and Politics, Kavir Publishing, Tehran. (In Persian)

80. Ramesht, M. H., 2009, Space in Geomorphology, Spatial Planning Journal, Vol. 14, No. 4, PP. 111–136. (In Persian)

81. Rush, M., 1998, Society and Politics, Translated by M. Sabouri, Samt Publishing, Tehran. (In Persian)

82. Sadeghi, A., 2015, Introduction to Philosophy of Contemporary Science, Samt, Tehran. (In Persian)

83. Sadeghi, M., Javan, J., and Rahnama, M. R., 2015, What Is the Geographical Space? Hesitation on the Nature of the Geographical Space from the Perspective of Hermeneutics Phenomenology, Arid Region Studies Journal, Vol. 5, No. 19, PP. 169–184. (In Persian)

  1. 84.  Sadough, H. and Saeedi, A., 1998, Space System as the Essence of Geographical Studies, Geography, Vol. 4, No. 10/11, PP. 1–22. (In Persian)

85. Shorjeh, M., 2015, New Perspectives in Urban Systems, Parhamnaghsh, Tehran. (In Persian)

86. Skocpol, T., 2001, Insights and Methods in Historical Sociology, Translated by H. Aghajari, Markaz Publishing, Tehran. (In Persian)

87. Smart, B., 2006, Michel Foucault, Translated by L. Joafshani and H. Chavosheyan, 2nd Edition, Ameh, Tehran. (In Persian)

88. Soroush, A., 1996, What Is Knowledge? What is Philosophy? Serat Publishing, Tehran. (In Persian)

  1. 89.  Soroush, A., 2009, Scientology Philosophy, Serat Publishing, Tehran. (In Persian)

90. Tajbakhsh, K., 2007, Utopia, Space, Identity and Power in Political Thought, Ney, Tehran. (In Persian)

91. Zeymaran, M., 2005, Michel Foucault, Knowledge and Power, 3rd Edition, Hermes, Tehran. (In Persian)

92. Zieleniec, A. J. L., 2015, Space and Social Theory, Translated by M. Shourjeh, Parhamnaghsh, Tehran. (In Persian)