تحلیلی بر جمعیت‌پذیری و توسعۀ شهری با تأکید بر پایداری منابع آب (مطالعۀ موردی: شهر یزد)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه یزد

2 دانشجوی دکتری رشتة جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه یزد

چکیده

در پژوهش پیش رو، در مرحلة اول به ارزیابی پایداری منابع آب شهر یزد براساس مدل‌های توسعة شهری پایدار پرداخته شد و سپس جمعیت بهینة یزد براساس تأمین آب مورد نیاز در سال 1395 تعیین شد. بر‌اساس ماهیت هدف‌گذاری، از روش تحقیق ترکیبی (اطلاعات کیفی پشتوانه‌ای برای اطلاعات کمی) استفاده شد. در این پژوهش، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، فرم‌های پایدار شهری بررسی و در ادامه، مدل‌های پایداری منابع آب شناسایی شد. وضعیت منابع آبی استان، دشت یزد-اردکان و شهر یزد با استفاده از اسناد مرتبط تعیین و سپس با استفاده از تحلیل‌های کمی، جمعیت بهینة شهر بر‌اساس دو گزینة تولید و مصرف آب محاسبه شد. نتایج پژوهش، نشان می‌دهد دشت یزد-اردکان فقط 2 درصد از منابع آب زیرزمینی استان را دارد؛ در‌حالی‌که 58/82 درصد جمعیت شهری استان، در شهر یزد ساکن‌اند و 80 درصد آب مورد نیاز از منابع سطحی تأمین می‌شود که متعلق به آب انتقالی از زاینده‌رود در فاصلة 330 کیلومتری است؛ بنابراین برای تعیین اندازة بهینة جمعیت و پایداری شهر بر‌اساس مدل‌های ویلیامز و هال، شهر یزد در ارتباط با منابع آبی، شهر پایداری نیست و براساس عدم وابستگی به خارج از حوزة نفوذ، ادامة حیات در آن ممکن نیست و حتی با وابستگی به خارج از حوزة نفوذ (آب انتقالی از زاینده‌رود) 59000 نفر جمعیت مازاد دارد. از این رو، باید در جهت کنترل جمعیت از یک سو و مصرف بهینة آب از سوی دیگر، تدابیر لازم اندیشیده شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Stability of Water Resources Based On Optimal Loading of Population and Urban Development (Case Study: Yazd, Iran)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Reza Rezaei 1
  • Yahya Alizadeh Shuroki 2
1 Associate Professor of Geography and Urban Planning, University of Yazd, Yazd, Iran
2 PhD Candidate in Geography, University of Yazd, Yazd, Iran
چکیده [English]

Introduction
Iran is located in an arid region with negligible precipitation, as average downfall is under the third of that of the world average. Yazd province is placed in dry and desert area and has 100 mm precipitation in year. Yazd as one of industrial city in our country was confronted with population traits and migration. This growth caused the requisition for water consumption increase. Requisition has caused the level of underground waters in mean in 30 years period. Thus, answering to the requests and procurement of water require supplying water connected to nonrenewable resources and out of penetration basin. For inhabitation of regional and national tension crisis in the research program, it is required to have solutions for supplying needed water of the city.
Methodology
To this end, urban development forms were examined by library studies and then sustainability models concerned with water and sewage network. They identified the status of water resources in Yazd province and Yazd Ardakan plain. This was determined using relevant documents and then quantitative analysis to calculate the optimal population of the city based on two options for production and consumption of water. The type and manner of this research is descriptive and analytic using combinational qualitative and quantitative analysis. Using of library researches, civil resistant form were investigated in continuation. Situation of province's water resources, Ardakan-Yazd plain and Yazd city were determined by relevant documents and then by using of quantitative analysis, city optimal population based on water production and water consumption.
Results and discussion
The present research, first of all, is devoted to the assessment of sustainability of Yazd concerning water resources based on sustainable urban development models and then touches on the optimal population of Yazd according to the options for water supply in 2016 with regard to the water transferred from Zayande rood to Yazd. This is to examine the second phase of water transfer as well as water transfer project from Persian Gulf based on goal setting which applied mixed research method. To determine water deficit rate of the inhabitant population, we calculated difference of water need average from inhabitant population and the resources.
To determine excess population in the water deficit rate for the population (30.3 milion cubuc meter in year), we calculated equivalent to 83 million liter for optimum population.
Conclusion
The results have demonstrated that Yazd –Ardekan plain has just 2 percent of underground water resources. While 82.58 percent of population in the province are inhabited in Yazd city and 80 percent of needed water is provided by surface resources. Water from Zayanderod, this water resources in distance of 330 kilometer of Yazd city based on resistant civil models. Evidently population decentralization as a policy along promotion of people using water include reduction of consumption per capita, management of water system, reduction of casualties, progressive in cease of water rate price and reduction of  domesticated consumption. Decrease in drinkable water from consumption can be an effectual step in improvement of water resources situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • optimal size
  • population
  • sustainability
  • water resources
  • Yazd

1. آب و فاضلاب شهر یزد. 1393.

2. بریم‌نژاد، ولی و سعید یزدانی. 1383. «تحلیل پایداری در منابع آب در بخش کشاورزی با  استفاده از برنامه‌ریزی کسری (مطالعة موردی: استان کرمان». پژوهش و سازندگی در زراعت و باغبانی. شمارة 62. ص63-15.

3. حسینی، سیداحمد و علی باقری. 1391. «مدل‌سازی پویایی سیستم منابع آب دشت مشهد برای تحلیل استراتژی‌های توسعۀ پایدار». آب و فاضلاب. شمارۀ 4. ص 39-28.

4. حکمت‌نیا، حسن و میرنجف موسوی. 1385. کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای. تهران: انتشارات علم نوین.

5. رحیمی، حسین. 1383. مقدمه‌ای بر جغرافیا و توسعه پایدار. مشهد: نشر اقلیدس.

6. رهنما، محمدرحیم و لیلا دلشاد. 1394. «ارزیابی پایداری و تعیین اندازة بهینة جمعیت شهر مشهد بر‌اساس وضعیت منابع آبی». پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری. دورۀ 3. شمارۀ 2. ص 143-123.

7. رهنما، محمدرحیم و غلامرضا عباس‌زاده. 1387. اصول مبانی و مدل‌های سنجش فرم کالبدی شهر. مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

8. سازمان آب منطقه‌ای. 1395.

9. سرشماری عمومی نفوس و مسکن. 1390. استان یزد.

10. صالحی‌فرد، محمد. 1380. «ارزیابی نقش و جایگاه الگوی توسعة پایدار شهری در ساختار شهرنشینی ایران». مجلة سیاسی-اقتصادی. شمارة 200-199. ص 63-15.

11. گوگل‌ارث. 2016.

12. مطیعی‌لنگرودی، حسن و سعدالله ولایتی. 1387. «بررسی وضعیت منابع آب منطقة کلات با تأکید بر مشکلات تأمین آب روستایی». پژوهش‌های جغرافیایی. شمارة 14. ص 14-1.

13. موسی‌کاظمی محمدی، سید‌مهدی. 1380. «مؤلفه‌های اجتماعی-اقتصادی توسعة پایدار شهری (پژوهش موردی: شهر قم)». مجموعة مقالات اولین همایش مدیریت توسعة پایدار در نواحی شهری. شهرداری و دانشگاه تبریز.

14. ویلیامز، کتی. 1383. دستیابی به شکل پایدار شهری (حمل‌ونقل). ترجمة واراز مسیحی. تهران: انتشارات شرکت پردازش و برنامه‌ریزی (وابسته به شهرداری تهران).

15. یوسفی، علی، صادق خلیلیان و حمید بلالی. 1390. «بررسی اهمیت راهبردی منابع آب در اقتصاد ایران با استفاده از الگوی تعادل عمومی». نشریة اقتصاد و توسعة کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی). شمارة 1. ص 120-109.

16. Bao, C & C. Fang. 2007. “Water Resources Constraint Force on Urbanization in Water Deficient Regions: A Case Study of the Hexi Corridor, Arid Area of NW China”. Ecological Economics. 62 (2007). PP. 508-517.

17. Berimnejad, Wali & Saeed Yazdani. 2004. “An Analysis of Sustainability in Water Resources in Agricultural Sector Using Fractional Planning, Case Study: Kerman Province”. Research and Development in Agriculture and Gardening. No. 62. PP. 15-63. (in Persian).

18. Census of Population and Housing. 2011. Yazd Province. (in Persian).

19. Foster. S. 1998. “Groundwater: Assessing Vulnerability and Promoting Protection of Athreatened Resource”. Proceedings of the 8TH Stockholm Water Symposium. 10–13 August. Stockholm. Sweden. PP. 79–90.

20. Google Earth. 2016.

21. Hall, P. 1993. “Toward Sustainable, Livable and Innevative Cities for Centered City”. Journal of Urban Economic. (9). PP. 298-311.

22. Hekmatnia, Hassan & Marnajaf Mousavi. 2006. Application of Model in Geography With Emphasis on Urban and Regional Planning.Tehran: Elm-e- Novin Publication. (in Persian).

23. Hosseini, Seyyed-Ahmad & Ali Bagheri. 2012. “Modeling the Dynamics of the Water Resources System of Mashhad Plain for Analysis of Sustainable Development Strategies”. Water And Wastewater. No. 4. PP. 28-39. (in Persian).

24. Houghton, G. 1997. “Developing Sustainable Urban Development Models”. Cities. 4 (4). PP. 189-196.

25. Lundqvist, J., P. Appasamy & P. Nelliyat. 2003. “Dimensions and Approaches for Third World City Water Security”. The Royal Society. 358 (2003). PP. 1985-1996.

26. Mcdonald, R.I., P. Grenn, D. Balk, B. M. Fekete,C. Revenga, M. Todd & M. Montgomery. 2011. “Urban Growth, Climate Change and Fresh Water Avaibility”. Proceeding of the National Academy of Sciences. 108 (15). PP. 6312-6317.

27. Mosa-Kazemi Mohammadi, Seyyed Mehdi. 2001. “Socio-Economic Components of Sustainable Urban Development: A Case Study of Qom City”. Proceedings of the First Sustainable Development Management Conference in Urban. Municipality and Tabriz University. (in Persian).

28. Motiee Langroudi, Hassan & Sa'dallah Velayati. 2008. “Investigating the Status of Water Resources in the Kalat Area With Emphasis on the Problems of Rural Water Supply”. Geographical Research. No. 14. PP. 1-14. (in Persian).

29. Rahimi, Hossein. 2004. Introduction to Geography and Sustainable Development. Mashhad: Oghlidos Publication. (in Persian).

30. Rahnama, Mohammad-Rahim & Gholamreza Abbas Zadeh. 2008. Principles of Fundamentals and Physical Measurement of the Form of the City Models. Mashhad: Journal of Jihad University. (in Persian).

31. Rahnama, Mohammad-Rehim & Leila Delshad. 2015. “Sustainability Evaluation and Determination of Optimum Size of Mashhad Population Based on Water Resources Status”. Urban Planning Geographic Research. Vol. 3. No. 2. PP. 123-143. (in Persian).

32. Regional Water Organization. 2016. (in Persian).

33. Rogers, P. & P. Lyndon. 2000. Water in the Arab-World: Perspectives and Prognoses. Harvard University Press.

34. Salehi-Fard, Mohammad. 2001. “Evaluation of the Role and Status of the Sustainable Urban Development Pattern In Iranian Urban Structure”. Political-Economic Magazine. No. 199-200. PP. 15-63. (in Persian).

35. Sheikh Azim, A. & M. Razavian. 2013. “Analysis Moving Towards Sustainable Development of a City With Emphasis on the Quality of Urban Life: the Case of Noor”. Journal of Environment and Urbanization Asia. 4 (1). PP. 31-56.

36. Sirinivasan, V., K. C. Seto, R. Emerson & S. M. Gorelick. 2013. “The Impacts of Urbanization on Water Vulnerability: A Coupled Human-Environment System Approach for Chennai”. India. Journal of Global Environmental Change. 23 (2013). PP. 229-239.

37. United Nation. 2012. World Urbanization Prospects: The 2011 Revision Highlights. NewYork: United Nations Department of Economic and Social Affairs/Population Division. Available from: Http://Esa.Un.Org/ Unup/Pdf/ Wup2011 Highlights.PDF.

38. Water and Wastewater in Yazd. 2014. (in Persian).

39. Williams, Katy. 2004. Achieving A Sustainable Urban. Translated By Varaz Masihi. Tehran: Pardazesh va Barnamerizi Publication (Affiliated With Tehran Municipality). (in Persian).

40. Yousefi, Ali, Sadegh Khalilian & Hamid Balaali. 2011. “Investigating the Strategic Importance of Water Resources in Iran's Economy Using the General Equilibrium Model”. Journal of Economics and Agricultural Development (Agriculture Sciences and Technology). No. 1. PP. 109-120. (in Persian).