جستاری پیرامون مسئلۀ قانون در جغرافیا با تأکید بر جغرافیای سیاسی

نوع مقاله: بنیادی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

2 استاد گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران

چکیده

مسئلة قانونمندی در جغرافیا از دیرباز موضوع مجادلات بسیاری بوده و در سطحی گسترده‌‌تر در حوزة فلسفة علوم طبیعی و اجتماعی مطرح شده است. در حوزة علوم اجتماعی، همواره دو رویکرد در زمینة قانونمندی این علوم وجود دارد. در برخی مکاتب با اتکا به رویکرد رئالیستی، بر همانندی علوم طبیعی و اجتماعی اصرار شده است، اما مکاتب ایدئالیستی، علوم اجتماعی را متفاوت از علوم طبیعی می­دانند و قانونمندی این علوم را انکار می­کنند. در علم جغرافیا، مکاتبی مانند محیط‌‌گرایی، رفتارگرایی، فضایی و سیستمی، با تکیه بر رویکرد طبیعت‌‌گرایی، دانش جغرافیا را دانشی قانونمند می­دانند. درحالی­که پیروان مکاتبی از جمله امکان­گرایی، استثناگرایی و مکاتب رادیکال (انتقادی و پست­مدرن) به این قانونمندی اعتقادی ندارند. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی مسئلة قانون در جغرافیا از منظری متفاوت با توجه به دو رویکرد فوق است. همچنین قانونمندبودن یا نبودن دانش جغرافیا در این مطالعه تحلیل می­شود. از دیدگاه ما، از آنجا که جغرافیا جزء علوم اعتباری است نه حقیقی، قانونمندی مبتنی ‌‌بر فراوانی مصادیق نیست. برخلاف دیدگاه جغرافی­دانان طبیعت‌‌‌‌گرا، حتی اگر یک گزارة جغرافیایی، گزاره‌‌‌‌ای شخصی محسوب شود و میان موضوع و محمول آن رابطة علی باشد، آن گزاره در حکم قانون و قاعده­ای کلی خواهد بود که قابل‌‌تعمیم به همة مکان‌‌ها و فضاهاست. نتایج پژوهش حاضر نشان می­دهد جغرافیا در زمرة علوم قانونمند است که این مسئله با اتکا به رویکرد رئالیستی و به کمک تحلیل‌‌های منطقی و معرفت‌‌شناختی در مطالعة حاضر مشخص شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Inquiry about the Law in Geography with Emphasis on Political Geography

نویسندگان [English]

  • Mahmood Vasegh 1
  • Marjan Badiee Azendahi 1
  • Lotfollah Nabavi 2
  • Ahad Mohammadi 3
1 Assistant Professor of Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran
2 Professor of Philosophy, Department of Philosophy, Tarbiat Modares University
3 PhD Candidate in Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran
چکیده [English]

Introduction
Discovering theories and laws explaining the patterns and behaviors of natural and human world is one of the main goals of science. In social science realm, there have been two antagonist and different approaches about law of these sciences. Some schools based on realistic approach have insisted on assimilation of the natural and human sciences on the contrary idealistic school. Given humanism, we consider social science different from natural science and the similarity between the laws of social natural sciences. This issue in geography is also from those disputable issues that has already been the subject of many disputations among different geographical schools. Some of the theories in the geography are environmentalism and behaviorism in spatial and systematic aspects. In opposition, possibilism, exceptionalism and radical schools (critical and post-modern) consider the geography as a lawless knowledge. This research analyzes the issue differently. We want to address the issue whether geography is a lawless science? If it is, then how are its laws? According to the analysis of the paper, geography is considered as a law-able science.
Methodology
This paper is a fundamental research by the typology for problem resolving purpose, mental and philosophical problem. This analysis is based on logical and epistemological theorems and reasoning. The sources used in this paper are documentary and library references.
Results and discussion
Scientific law is a kind of generalization with comprehensive reliability. In other words, this kind of law is unbounded at time and space with three characteristics such as universal, conditional prediction and experimental falsification. In this field, some of the positivistic geographers following the nature are seeking lawful order and dominating on society and livelihood. The geography is an objective, observational, quantitative and lawable knowledge. Therefore, the laws and rules can be exploited by the deduction. In this regard, observation without theory has upper priority and geometrical models are most significant. According to this perspective, geography is considered as a science seeking to discover universal rules and principles dominating over environmental elements such as social and natural issues. The duty of geographer is to discover causative relations between phenomena and representing them based on geographical general and comprehensive laws. In contrast, some geographers doubtfully look at causative and necessary relationships in geography. They have reacted against such attitudes. They believe in lawless geography emphasizing on human will and liberty and natural, cultural, historical and ideological differences. These groups among geographical spaces have searched for understanding the meaning of human society. The present study consider geography in general and political geography in particular s credit science with the concepts such as state, territory, border, political management of space, government, nation, administrative division, spatial management, and political organization of space. Also in credit science,  it is not necessary to have various truths, even if the subject of proposition or law is personal it can be considered as a law. Therefore, according to the results of this study, geography can be considered as a law-able science.     
Conclusion
Science is an effort to discover existing order in various phenomena. In other words, the goal of science is to discover theories and rules explaining patterns and behaviors of natural and social world. According to this definition, any kind of science fields and branches investigates the order of a part of the world. For example, physics investigates existing order in movement of energy and material. Medicine explains the order of body. Hence, geography attempts to recognize the existing order in features on place and dominated process on patterns, spatial behaviors. Totally, any scientific category is composed of real, objective and tangible subjects that have some characteristics like experimental analyses and falsificationality. It is also based on analogical and inductive method or logic; , the categories are based on compositional mechanism of induction and syllogism. A brief deliberation on theme, structure, subject and methodology in geography will indicate that all the features and characteristics of a scientific knowledge can be found in geography. Therefore, scientific explanation in geography is just like other “lawable sciences”. Of course, there is no consensus among geographers about the lawability in geography. As law is a generalized science with comprehensive credit and truth or, in other words, unbounded universal are in space and time and the necessary condition for lawability of a scientific phrase is having a universal generalization. Therefore, some geographers due to particularity and specification of places, un-repeatability of human phenomena and interference of human wills, values and motivations believe in geography as a lawless science. But since geography is a Credit science, not real, its lawability isn’t necessarily based on plurality and frequency proofs (just like in natural sciences), rather the lawability in geography is based on causal relations between subject and object or dependent and independent variables particularly in human and social sciences. Therefore, unlike naturalist geographer’s point of view, even if a geographical proposition is also personal but there is a causal relation between subject and object, then the personal proposition will be a general rule that can be generalized to all other spaces and places. Therefore, according to the analysis of this paper, geography in general and other geography sub-fields like political geography in particular, are considered as lawable sciences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • scientific law
  • realistic laws
  • credit laws
  • epistemological analysis
  • political geography
  1. اژه‌‌ای، محمدعلی، 1393، مبانی منطق، چاپ سیزدهم، تهران، انتشارات سمت.
  2. برزگر، ابراهیم، 1382، پیش‌‌بینی در علم سیاست؛ مقایسة علوم دقیقه و علوم انسانی، فصلنامة پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی (سخن سمت)، شمارة 9، صص 4-47.
  3. پوراحمد، احمد، 1386، قلمرو و فلسفة جغرافیا، چاپ دو‌‌م، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
  4. جنسن، آریلدهولت، 1376، جغرافیا: تاریخ و مفاهیم، مکاتب، فلسفه و روش‌‌شناسی، ترجمة جلال تبریزی، تهران، نشر سیر و سیاحت.
  5. حافظ‌‌نیا، محمدرضا و دیگران، (1389)، سیاست و فضا، مشهد، انتشارات پاپلی.
  6. خندان، علی‌‌اصغر، 1393، منطق کاربردی، چاپ دهم، تهران، سمت و مؤسسة فرهنگی طه.
  7. راین، آلن، 1388، فلسفة علوم اجتماعی، ترجمة عبدالکریم سروش، چاپ پنجم، تهران، انتشارات صراط.
  8. روزنبرگ، الکس، 1393، فلسفه علم، ترجمة مهدی دشت‌‌بزرگی و فاضل اسدی‌‌امجد، چاپ دو‌‌م، قم، انتشارات کتاب طه
  9. ساعی، علی، 1392، روش تحقیق در علوم اجتماعی با رهیافت عقلانیت انتقادی، چاپ چهارم، سمت، تهران.
  10. ــــــــــــــــــ 1358، دانش و ارزش، چاپ دو‌‌م، انتشارات یاران، تهران.
  11. ــــــــــــــــــ 1374، درس‌‌هایی در فلسفة علم‌‌الاجتماع (روش تفسیر در علوم اجتماعی)، نشر نی، تهران.
  12. ـــــــــــــــــ 1388، علم‌‌شناسی فلسفی؛ گفتارهایی در فلسفة علوم تجربی، چاپ دو‌‌م، انتشارات مؤسسة فرهنگی صراط، تهران.
  13. ـــــــــــــــــ 1393 الف، تفر‌‌ج صنع، چاپ نهم، تهران، مؤسسة فرهنگی صراط.
  14. ـــــــــــــــــ 1393ب، علم چیست، فلسفه چیست؟، چاپ هجدهم، انتشارات مؤسسة فرهنگی صراط، تهران.
  15. شکویی، حسین، 1382، اندیشه‌‌های نو در فلسفة جغرافیا، (جلد او‌‌ل)، چاپ ششم، انتشارات مؤسسة جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، تهران.
  16. شورچه، محمود، 1394، مکتب‌‌های جغرافیایی (از آغاز تاکنون)، انتشارات پرهان نقش، تهران.
  17. صادقی، رضا، 1390، جایگاه اصل علیت در تبیین علمی، فصلنامة آینة معرفت، سال ؟؟؟، شمارة 26، صص 88-112.
  18. علیجانی، بهلول، 1378، اصول و قوانین در جغرافیا، مجلة رشد آموزش جغرافیا، سال ؟؟؟، شمارة 50، صص 20-26.
  19. غیاثی، عبدالحمید، 1319، تعریف قانون و شریعت، فصلنامة مجموعة حقوقی، سال ؟؟؟، شمارة 159، صص 371-373.
  20. فصیحی، امان‌‌الله، 1389، امکان سازگاری قانونمندی جامعه و تاریخ با آزادی انسان، فصلنامة تاریخ در آینة پژوهش، سال هفتم، شمارة 1، صص 115-140.
  21. فنایی، ابوالقاسم، 1379، تبیین دینی، فصلنامة نقد و نظر، سال ششم، شمارة 3 و 4، صص 44-111.
  22. کاپالدی، نیکلاس، 1390، فلسفة علم؛ تکامل تاریخی مفاهیم علمی و پیامدهای فلسفی آن‌‌ها، ترجمة علی حقی، چاپ سو‌‌م، انتشارات سروش، تهران.
  23. کامران، حسن و محمود واثق، 1386، منطق و روش علمی در جغرافیای سیاسی، مجلة جغرافیا و توسعه، سال ؟؟؟، شمارة 10، صص 73-88.
  24. ـــــــــــــــــــ ، 1389، تبیین در جغرافیا (براساس فلسفة اسلامی)، فصلنامة جغرافیا، سال هشتم، شمارة 24، صص 7-26.
  25. کچویان، حسین، 1371، تبیین جامعه‌‌شناختی، ماهنامة رشد آموزش علوم اجتماعی، سال ؟؟؟، شمارة 13 و 14، صص 24-27.
  26. لیتل، دانیل، 1388، تبیین در علوم اجتماعی؛ درآمدی به فلسفة علم‌‌الاجتماع، ترجمة عبدالکریم سروش، چاپ پنجم، انتشارات صراط، تهران.
  27. لیدیمن، جیمز، 1393، فلسفة علم، ترجمة حسین کرمی، چاپ سو‌‌م، مؤسسة انتشارات حکمت، تهران.
  28. مصباح‌‌یزدی، محمدتقی، 1391 الف، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، چاپ هفتم، شرکت چاپ و نشر بین‌‌الملل، تهران.
  29. میرحیدر، دره، 1381، مبانی جغرافیای سیاسی، چاپ نهم، انتشارات سمت، تهران.
  30. نصیری، منصور، 1394، تبیین در فلسفة علم، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
  31. وسوله، ایساجو، 1389، مشکل تبیین علمی در جامعه‌‌شناسی، ترجمة حسن شرف‌‌الدین، دو فصلنامة عیار پژوهش در علوم انسانی، سال دو‌‌م، شمارة 1، صص 157-186.
    1. Ejeei, M. A., 2014, The Elements of Logic, Thirteenth Edition, Tehran, Samt Publications. (In Persian)
    2. Barzegar, E., 2002, Prediction In Politics: Comparison of Exact Science and Human Science, Quarterly of Pazhuhesh Va Negaresh-E Kotobe Daneshghai (Samt Speech), Vol. ???. No. 9, PP. 4-47. (In Persian)
    3. Pourahmad, A., 2007, The Realm and Philosophy of Geography, Second Edition, Tehran: University of Tehran Press. (In Persian)
    4. Jensen, A. H., 1997, Geography: History and Concepts, Schools, Philosophy And Methodology, Translation of Jalal Tabriz, Tehran, Publishing Sayr-O-Siahat. (In Persian)
    5. Hafeznia, M. R. Et Al., 2010, Politics and Space, Mashhad: Papoli Publications. (In Persian)
    6. Khandan, A. A., 2014, Practical Logic, 10th Edition, Tehran: Samt And Taha Publications. (In Persian)
    7. Ryan, A., 2009, The Philosophy of Social Sciences, Translated By Abdulkarim Soroush, 5th Edition, Tehran: Serat Publications. ]In Persian[
    8. Rosenberg, A., 2013, Philosophy of Science, Translated by Mehdi Dasht Bozorgi and Fazel Asadi Amjad, Second Edition, Qom: Taha Publication. (In Persian)
    9. Saei, A., 2013, Social Science Research Method Through Critical Reason Approach, 4th Edition, Samt Publications, Tehran. (In Persian)
    10. Soroush, A. k., 2006, Science and Ideology, Second Edition, Yaran Publication. Tehran. (In Persian)
    11. ـــــــــــــــــــ , 1994, Lectures on Philosophy of Social Sciences (Method of Interpretation In Social Sciences), Ney Publication, Tehran. (In Persian)
    12. ـــــــــــــــــــ , 2008, Philosophical Scientology: Lectures On Experiential Science Philosophy, Second Edition, Serat Publications, Tehran. (In Persian)
    13. ــــــــــــــــــــ , 2014, Tafarrj-E-Sune: Essays On Human Sciences, Ethics and Arts, 9th Edition, Tehran: Serat Publications. (In Persian)
    14. ــــــــــــــــــــ , 2014, B, About Philosophy and Sciences, 18th Edition, Serat Publications. Tehran. (In Persian)
    15. Shakuie, H., 2003, New Trends in Philosophy of Geography, (Vol. I), Sixth Edition, Geographical and Cartographic Geographical Institute Gitashenasi Publications, Tehran.  (In Persian)
    16. Shourche, M., 2015, Geographical Schools, Paraham Naghsh Publication, Tehran. (In Persian)
    17. Sadeghi, R., 2010, Position of The Causality in Scientific Explanation, Quarterly of Ayandeye Ma’refat, Vol. ???, No. 26, PP. 88-112. (In Persian)
    18. Alijani, B., 1997, Rules and Laws in Geography, Quarterly of Roshde Amouzesh Joghrafia, Vol. ???, No. 50, PP. 20-26. (In Persian)
    19. Ghyasi, A., 1893, Definition of Law and Positivity, Quarterly of Rights, Vol. ???, No. 159, PP. 371-373. (In Persian)
    20. Fasihi, A. A., 2009, Possibility of the Co-Existence of Social Lawability and History With Human Liberty, Quarterly of History and Research, Vol. 7, No. 1, PP. 115-140. (In Persian)
    21. Fanaei, A. GH., 1998, Religious Explanation, Quarterly of Criticism, Vol. 6, No. 3-4, PP. 44-111. (In Persian)
    22. Kapaldi, N., 2010, Philosophy of Science: Historical Evolution of Scientific Concepts and its Philosophical Consequence, Translated by Ali Haghi, 3rd Edition, Soroush Publication, Tehran. (In Persian)
    23. Kamran, H., and Wasegh, M., 2006, Logic and Methodology in Political Geography, Quarterly of Geography and Development, Vol. ???, No. 10, PP. 73-88. (In Persian)
    24. ________________, 2009, Explanation in Geography (Based on Islamic Philosophy), Quarterly of Geography, Vol. 8, No. 24, PP. 7-26. (In Persian)
    25. Kachouyan, H., 1989, Sociological Explanation, Monthly of Roshd-E Amouzesh Oloum Ejtemaei, Vol. ???, No. 13-14, PP. 24-27. (In Persian)
    26. Lithle, D., 2008, Explanation in Social Sciences, Translated by Abdulkarim Soroush, 5th Edition, Serat Publications, Tehran. (In Persian)
    27. Lidiman, J., 2014., Philosophy of Science, Translated by Hossein Karami, 3rd Edition, Hekmat Publications, Tehran. (In Persian)
    28. Mesbah Yazdi, M. T., 2012, Society and History from the View of Quran, 7 th Edition, International Publishing Company, Tehran. (In Persian)
    29. Mirheydar, D., 2002, Principles of Political Geography, 9 th Edition, Samt Publications, Tehran(In Persian)
    30. Nasiri, M., 2014, Explanation in Philosophy of Science, University of Tehran Press, Tehran. (In Persian)
    31. Wsevolod, I., 2009, Causation and Function in Sociology, Translated by Hassan Sharaf-Adin, Bi-Quarterly of Pazhouhesh, Vol. 2, No. 1, PP. 157-186. (In Persian)