شناسایی چالش‌ها و ارزیابی عملکرد مسکن مهر از دیدگاه شهروندان (مطالعۀ موردی: شهرک پردیس- کازرون)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

2 کارشناس ‌ارشد معماری و شهرسازی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 کارشناس‌ارشد مهندسی معماری، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

چکیده

دسترسی به مسکن مناسب از اساسی‌ترین نیازهای انسانی است که با افزایش جمعیت شهری، شهروندان کم‌درآمد را با مشکلات عدیده‌ای مواجه کرده است. به‌منظور برقراری عدالت اجتماعی و دسترسی اقشار شهری کم‌درآمد به مسکن در کشور، دولت نهم پروژة ساخت 1 میلیون و 500 هزار واحد مسکونی را در قالب طرح مسکن مهر اجرا کرد؛ از این‌رو در پژوهش توصیفی-تحلیلی حاضر و با مطالعه‌ای کمی، ساکنان مسکن‌های مهر شهرک پردیس واقع در شهر کازرون انتخاب شدند تا ضمن ارزیابی عملکرد مسکن مهر، چالش‌های این مسکن از دیدگاه آن‌ها شناسایی شود. ابزار اصلی پژوهش، پرسشنامة محقق‌ساخته است. همچنین جامعة آماری 104 خانوار در شهرک، و حجم نمونه 100 نفر از سرپرستان خانوارها هستند. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آماره‌های توصیفی (فراوانی، میانگین، انحراف معیار و ضریب تغییرات)، آزمون مقایسة میانگین و تکنیک تحلیل عاملی اکتشافی در قالب نرم‌افزار SPSSاستفاده شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد میزان رضایتمندی شهروندان از سکونت در مسکن‌های مهر واقع در شهرک پردیس با میانگین 73/2، پایین‌تر از حد متوسط است. براساس نتایج بررسی چالش‌های مسکن مهر، پنج چالش شناسایی شد که بیانگر حدود 73 درصد واریانس متغیر وابستة پژوهش است: مکان‌گزینی نامناسب (7/29 درصد)، ضعف خدمات رفاهی-کالبدی مجتمع (5/14 درصد)، مشکلات اجتماعی-اقتصادی (9/11 درصد)، ضعف عوامل مدیریتی (4/9 درصد) و مشکلات محیطی (4/7 درصد). همچنین، نتایج نشان می‌دهد از میان 9 راهکار پیشنهادی شهروندان برای غلبه بر مشکلات مسکن مهر، سه راهکار زیر مهم‌ترین راهکارهای شهروندان برای کاهش مشکلات مسکن مهر در محدودة مورد مطالعه هستند.

تأسیس مراکز خدماتی اساسی در نزدیکی شهرک (93 بار تکرار)؛
نظارت دقیق‌تر بر کیفیت مصالح استفاده‌شده در ساخت مسکن‌های مهر توسط پیمانکاران (86 بار تکرار)؛
اختصاص‌دادن سرویس عمومی برای رفع مشکلات رفت‌وآمد شهرک‌نشینان به مرکز شهر (76 بار تکرار).

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Challenges and Performance of Mehr Housing from Citizens’ Viewpoint (Case Study: Pardis Town – Kazerun)

نویسندگان [English]

  • Ali Shamsoddini 1
  • Emad Safariyan 2
  • Mohammad Reza Nekooyibakhsh 3
1 Assistant Professor of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Marvdasht Branch, Marvdasht, Iran
2 MA in Urban Planning, Islamic Azad University, Mashhad Branch, Mashhad, Iran
3 MA Student in Architect, Islamic Azad University, Marvdasht Branch, Marvdasht, Iran
چکیده [English]

Introduction
Having a safe and secure shelter has been one of the oldest wishes of any human being. To attain suitable houses, human societies have always attempted to improve the quality and quantity of houses by the use of various methods and technologies. According to the fact that high quality residential areas will transfer the feeling of satisfaction due to the properties that might be physical, social or symbolic to a community, there’s no doubt that houses have an essential importance in human beings’ improvement. In the Universal Declaration of Human Rights, United Nations states that all people have the right to reach a standard living condition for their family. This standard level of living conditionc according to the United Nations includes the required food, clothes, house, health care and social services. One of the regions in which Mehr Housing policies have been applied is Kazerun County in Fars Province, Iran. At first, the settlement of about 5000 households was taken into consideration but due to lack of allocation of enough credit, this quantity decreased to 900 units and currently the project of 104 units has been operated in Pardis Town in Kazerun with the aim of providing services to the citizens. While the studies show that researchers have carried out numerous studies to examine citizens’ satisfaction from Mehr Housings and no studies have been carried out so far to coherently evaluate the challenges of Mehr Houses. The researchers attempt to explain the following issues in the present study: What is the level of satisfaction of settlers in Mehr Houses of Pardis Town in Kazerun? What are the most important challenges of Mehr Housing in Pardis Town in Kazerun? What strategies do the settlers in Mehr Houses suggest to overcome the identified challenges?
Methodology
The current research is an applied study in nature and it is a descriptive-analytic study in terms of methodology. Documentary and field studies were used for data collection. Research population included all the heads of households of Mehr Houses in Pardis Town in Kazerun. Among the residents, 100 subjects accepted to participate in interview and complete the designed questionnaire. It is noteworthy that the aforementioned questionnaire has been designed in four sections. The first section deals with the personal information of the respondents (demographic variables) and general information about the residential units of Mehr Housing Project in Pardis Town. The second section of the questionnaire deals with the variables related to the satisfaction of citizens from residential units of Mehr Housing Project which has been designed in eight indices of facilities in the complex, transportation, physical, environmental, security, economic, social, and cultural and management parameters. The third section of the questionnaire was allocated to the variables related to the challenges of Mehr Housing Project and the fourth was designed in the form of an open question: “what is your most important solution to solve the problems of Mehr Housing?” The second and third sections of the questionnaire were designed in a Likert format, 1) Very low importance, 2) Low importance, 3) Average importance, 4) High importance, 5) Very high importance. Descriptive statistics (frequency, mean, standard deviation and coefficient of variation), the tests of compare means and exploratory factor analysis were used in the form of SPSS to analyze the data according to research purposes.
Results and discussion
The results of this research about the citizens’ satisfaction from Mehr Housing in Pardis Town in main indexes show undesirable satisfaction of citizens in facilities of the complex, access and transportation, physical, environmental, security, economic, social, and cultural and management indices, because more than half of the respondents’ satisfaction level was at average, low and very low levels for all the indexes. Despite this, research results show that the least level of satisfaction among respondents was for three indexes of access and transportation, facilities of the complex and the physical condition of the complex; because the level of satisfaction in these indices was 92 percent, 80 percent and 76 percent at the levels of average, low and very low, respectively. 
Results show that 30 percent of the citizens had acceptable level of satisfaction, 22 percent had average level of satisfaction and 48 percent had weak level of satisfaction in Mehr houses in Pardis Town. The results of one-sample t-test show that the total average level of satisfaction of the respondents in Mehr houses in Pardis Town was 2.73 which was less than the reference number. Therefore, it can be stated that in general the level of citizens’ satisfaction living in Mehr houses of Pardis Town is in an inappropriate condition. The results of prioritization of the strategies for overcoming the problems of Mehr houses of Pardis Town show that citizens have suggested 9 substantial solutions to overcome the problems. Among the suggested solutions, three solutions of establishing fundamental service centers (schools, hospitals, firefighting stations, parks, etc.) near the town, a closer monitoring of the quality of the materials used for the construction of Mehr houses by contractors and allocation of public services to overcome the difficulties of citizens commuting to downtown with 93, 86 and 76 repetitions were the most important solutions suggested by citizens to reduce the problems of Mehr Housing in the region under investigation.
Conclusion
The current research has been conducted in Pardis Town in Kazerun with the aim of studying the level of citizen’s satisfaction from living in Mehr houses and identifying its challenges. The primary research results showed that the level of satisfaction of citizens settling in Mehr Houses of Pardis Town was in an inappropriate condition. The obtained results confirm the research results of Purmohammadi and Asadi (2014) about Mehr Housing Projects in Zanjan and the research results of Rafiiyan et al. (2014) about eleven thousand Mehr residential units project in Mahdasht, which showed that the level of citizens’ satisfaction from Mehr Residential Complex is lower than average. On the other hand, research results were not in line with research results of Rezaii and Kamalizadeh (2012) about the satisfaction of the residents from Mehr Residential Complex of Fatemi in Yazd which indicated that the level of citizens’ satisfaction from Mehr houses is in average. After explaining the satisfaction level of residents in the area under study, researchers studied the problems of Mehr Housing Project or in other words the reasons for the settlers’ dissatisfaction from Mehr houses. Research results showed that the most important challenges of Mehr Housing in this research area include: inappropriate locating, weakness of welfare services, socio-economic problems, weakness of management factors and environmental problems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urbanization
  • housing plan
  • low-income groups of people
  • Mehr Housing
  • Kazerun
  1. ادارة کل نظارت و بازرسی امور وزارت کشور و شهرداری‌ها، 1389، ارزیابی اجرای سیاست مسکن مهر، با تمرکز بر عملکرد سازمان مسکن و شهرسازی، فصلنامة دانش ارزیابی، سال دوم، شمارة 6، صص 139-183.
  2. افراخته، حسین و نبی هواسی، 1390، تحلیلی بر نقش وام مسکن در توسعة روستایی؛ مطالعة موردی: دهستان سید ابراهیم دهلران، فصلنامة جغرافیا، سال نهم، شمارة 31، صص 55-76.
  3. بابائی، محمدعلی و مریم قربانپور راسخ، 1393، ابعاد جرم‌زایی سیاست مسکن مهر، پژوهش حقوق کیفری، سال سوم، شمارة 9، صص 33-56.
  4. پورمحمدی، محمدرضا و احمد اسدی، 1393، ارزیابی پروژه‌های مسکن مهر در شهر زنجان، نشریة تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دورۀ 14، شمارة 33، صص 171-192.
  5. جمینی، داود و همکاران، 1393، ارزیابی عوامل مؤثر بر رضایتمندی روستاییان از مسکن روستایی (مطالعة موردی: منطقة اورامانات استان کرمانشاه)، فصلنامة پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، سال دوم، شمارة 4، صص 1-15.
  6. جوزی، سید علی و تانیا جعفری‌نسب، 1393، بررسی آثار محیط زیستی ساخت‌وساز پروژة مسکن مهر شهرستان محمودآباد مازندران، فصلنامة محیط‌شناسی، سال چهلم، شمارۀ 71، صص 603-619.
  7. حاتمی‌نژاد، حسین، سیف‌الدینی، فرانک و محمد میره، ۱۳۸۵، بررسی شاخص‌های مسکن غیررسمی در ایران، نمونة موردی: محلة شیخ‌آباد قم، فصلنامة پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شمارة ۸۵، صص 129-145.
  8. حاجی‌پور، خلیل و سینا عطایی، 1392، تعیین معیارهای برنامه‌ریزی مسکن اقشار کم‌درآمد و ارزیابی طرح‌های اجرایی مسکن مهر در شهرهای کوچک (مطالعة موردی: 5 شهر کوچک در استان خراسان شمالی)، مجلة مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال پنجم، شمارة 19، صص 19-42.
  9. حسینی، مهدی و همکاران، 1394، ارزیابی تأثیرات زیست‌محیطی گسترش بی‌رویة شهرها (مطالعة موردی: پروژة مسکن مهرشهر طرقبه)، فصلنامة برنامه‌ریزی منطقه‌ای، سال پنجم، شمارۀ 18، صص 43-58.
  10. حکیمی، هادی و همکاران، 1390، ارزیابی شاخص‌های کمی و کیفی مسکن در سکونتگاه‌های غیررسمی ایران (مطالعة موردی: جمشیدآباد خوی)، مجلة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال بیست‌ودوم، شمارة 44، صص 197-210.
  11. درودی، محمدرضا، جهانشاه‌لو، لعلا و سید کمال‌الدین شهریار، 1393، سنجش میزان رضایتمندی ساکنان مسکن مهر با رویکرد مدیریت شهری (مطالعة موردی: مجتمع بوستان شهر جدید هشتگرد)، فصلنامة اقتصاد و مدیریت شهری، سال سوم، شمارة 9، صص 125-141.
  12. دلال‌پورمحمدی، محمدرضا، 1379، برنامه‌ریزی مسکن، انتشارات سمت، چاپ اول، تهران.
  13. رضایی، محمدرضا و یعقوب کمائی‌زاده، 1391، ارزیابی میزان رضایت‌مندی ساکنان از مجتمع‌های مسکن مهر (مطالعة موردی: سایت مسکن مهر فاطمیة شهر یزد)، فصلنامة مطالعات شهری، سال دوم، شمارة 5، صص 13-26.
  14. رفیعیان، مجتبی و همکاران، 1393، سنجش میزان رضایتمندی ساکنان از کیفیت سکونتی مسکن مهر (موردشناسی: مهرشهر زاهدان)، فصلنامة جغرافیا و آمایش شهری- منطقه‌ای، سال چهارم، شمارة 12، صص 135-150.
  15. زنگنه، مهدی، 1392، تحلیل فضایی قابلیت‌های شهر مشهد جهت دست‌یابی به توسعة پایدار مسکن، پایان‌نامة دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکدة علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان.
  16. زیاری، کرامت‌اله و همکاران، ۱۳۸۹، ارزیابی مسکن گروه‌های درآمدی و ارائةبرنامة تأمین مسکن اقشار کم‌درآمد (نمونة موردی: استان لرستان)، فصلنامة پژوهش‌های جغرافیای انسانی، سال چهل‌ودوم، شمارة ۷۴، صص 1-21.
  17. سرتیپی‌پور، محسن، 1390. پدیدارشناسی مسکن روستایی، فصلنامة مسکن و محیط روستا، سال سی‌ام، شمارة 133، صص 3-14.
  18. سلطان‌پناه، هیرش و سعید حسینی، 1391، کیفیت QFD در ارزیابی کیفی پروژه‌های ساختمانی (مطالعة موردی: پروژة مسکن مهر شهرستان سنندج)،فصلنامة مدیریت صنعتی دانشکدة علوم انسانی، سال هفتم، شمارة 21، صص 55-66.
  19. سلطانی، علی و همکاران 1393، تحلیلی بر ویژگی‌های اجتماعی-اقتصادی ساکنان مسکن مهر (مطالعة موردی: شهرهای شیراز، فیروزآباد، آباده، نورآباد و استهبان)، فصلنامة مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، سال ششم، شمارة 22، صص 67-84.
  20. شکوهی، محمداجزاء و جواد رفعی، 1394، بررسی میزان رضایتمندی ساکنان از مسکن مهر شهر بجستان، نشریة پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال ششم، شمارة 22، صص 33-42.
  21. صبیحه، محمدحسین و امیر ردایی، 1394، وضعیت تحقق اهداف و برنامه‌های طرح مسکن مهر در بخش انبوه‌سازی پروژة یازده هزار واحدی مسکن مهر ماهدشت، مجلة باغ نظر، سال دوازدهم، شمارة 33، صص 91-106.
  22. غفاری، سید رامین، 1390، برنامه‌ریزی و طراحی سکونتگاه‌های روستایی، انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان، چاپ اول، اصفهان.
  23. فیروزی، محمدعلی، نعمتی، مرتضی و نادیا داری‌پور، 1393، سنجش تطبیقی تصویر ذهنی شهروندان و کارشناسان به مفهوم کیفیت محیط شهری در طرح مسکن مهر (مطالعة موردی: شهر امیدیه)، دو فصلنامة پژوهش‌های منظر شهر، سال اول، شمارة 2، صص 21-28.
  24. قادرمرزی، حامد و همکاران، 1392، تحلیل نابرابری فضایی شاخص‌های مسکن در مناطق روستایی استان کرمانشاه، فصلنامة اقتصاد فضا و توسعة روستایی، سال دوم، شمارة 1، صص 93-113.
  25. ملکی، سعید، 1390، بررسی وضعیت شاخص­های اجتماعی مسکن در مناطق روستایی شهرستان اهواز، فصلنامة مسکن و محیط روستایی، سال بیست‌ونهم، شمارة 129، صص 32-49.
    1. DAY, J., 2012, Effects of Involuntary Residential Relocation on Household Satisfaction in Shanghai, China, Urban Policy and Research, Vol. 31, No. 1, PP. 93-117.
    2. Choguill Charles, L., 2007, The Search for Policies to Support Sustainable Housing, Habitat International, Vol. 31, No. 1, PP.143-149.
    3. Gurren, N., and Milligan, V., 2007, Planning for Affordable Housing in Australia's Metropolitan Regions, University of Sydney: Faculty of Architecture, Design and Planning. (Soac. Fbe. Unsw. Edu. Au).
    4. Golland, A., and Blake, R., 2004, Housing Development (Theory, Process and Practice), Routledge, London, 410 Pages.
    5. Salama, A., and Sengupta, U., 2011, Housing Affordable, Quality and Life Style Theories, Open House International.
    6. Ministry of Monitoring and Inspecting The Department of Interior Affairs and Municipals, 2009, Evaluation of Mehr Housing Policies With an Emphasis on The Performance of Housing and Urban Development Department, Evaluative Knowledge Quarterly, Vol. 21, No. 6, PP. 139-183.
    7. Afrakhteh, H., and Havasi, N., 2010, An Analysis of The Role of Mortgage on Rural Development, A Case Study of Seyyed Ebrahim Village, Dehloran, Geography Quarterly, Vol. 9, No. 31, PP. 55-76. (In Persian)
    8. Babaii, M.A., and Ghorbanpur Rasekh, M., 2014, Criminalization Aspects of Mehr Housing Policies, Criminal Justice Study, Vol. 3, No. 9, PP. 33-56. (In Persian)
    9. Pourmohammadi, M., R. and Asadi, A., 2014, Evaluation of Mehr Housing Project in Zanjan, Journal of Applied Research in Geographical Sciences, Vol. 11, No. 33, PP. 171-192. (In Persian)
    10. Jomeini, D. et al. 2014, Evaluation of Factors Influencing Villagers’ Satisfaction from Rural Houses (Case Study: Oramanat Region, Kermanshah Province), Journal of Research and Rural Planning, Vol. 2, No. 4, PP. 1-15. (In Persian)
    11. Jozi, A., and JafariNasab, T., 2014, Study of Environmental Works of Constructing Mehr Housing Project, Mahmudabad, Mazandaran, Journal of Ecology, Vol. 14, No. 40, PP. 603-619. (In Persian)
    12. Hataminejad, H., Seifodini Faranak and Mire. M., 2006, Study of Informal Possible Indexes in Iran, Case Study: Sheikh Abad Area, Qom, Quarterly Journal of Human Geography, Vol. 56, No. 85, PP. 129-145. (In Persian)
    13. Hajipour, Kh. and Ataii, S., 2013, Determining the Criteria of Planning for The Housing of Low-Paid People and Evaluation of Executive Plans of Mehr Housing in Small Cities (Case Study of 5 Small Cities in North Khorasan Province), Journal of Urban and Regional Research, Vol. 7, No. 19, PP. 19-42. (In Persian)
    14. Hosseini, M. et al., 2015, Evaluation of The Environmental Effects of Unchecked Spreading of Cities (Case Study: Mehr Housing Project in Torqabeh), Quarterly of Regional Planning, Vol. 4, No. 18, PP. 43-58. (In Persian)
    15. Hakimi, H. et al., 2001, Evalution of Quantitative Indexes of Housing in Informal Settlements of Iran, Case Study of JamshidAbad, Khoy, Journal of Geography and Environmental Planning, Vol. 22, No. 44, PP. 197-210. (In Persian)
    16. Doroudi, M. R., Jahanshahlou, L. and Shahriar, K, 2014, Evaluation of the Satisfaction Level of Residents in Mehr Houses with an Urban Management Approach (Case Study: Bustan Complex in The New City of Hashtgerd), Quarterly of Economy and Urban Management, Vol. 3, No. 9, PP. 125-141. (In Persian)
    17. Dalalpour-Mohammadi, M. R., 2000, Housing Planning, Samt Publications, 1st Edition, Tehran. (In Persian)
    18. Rezaii, M. R. and Kamaeizadeh, Y., 2012, Evaluation of Satisfaction Level of Settlers in Mehr Houses, Case Study: Fatemieh Site of Mehr Housing, Yazd Province, Quarterly of Urban Stusies, Vol. ???, No. 5, PP. 13-26. (In Persian)
    19. Rafiiyan, M. et al., 2014, Evaluation of Satisfaction Level of Settlers from the Residential Quality of Mehr Housing, Case Study: Mehrshahr, Zahedan, Quarterly of Geography and Urban-Regional Planning, Vol. 3, No. 12, PP. 135-150.
    20. Zanganeh, M., 2013, Spatial Analysis of Mashhad Capabilities To Reach Sustainable Development in Housing. Phd Thesis of Geography and Urban Planning, Department of Geography and Planning, University of Isfahan.
    21. Ziyari, K. et al., 2010, Evaluation of Housing of Income Groups and Presentation of Program To Provide The Housing of Low-Paid People, Case Study: Lorestan Province, Quarterly of Human Geography, Vol. ???, No. 74, PP. 1-21.
    22.  Sartipipour, M., 2011, Rural Housing Phenomenology, Quarterly of Housing and Rural Environment, Vol. 85, No. 133, PP. 3-14.
    23. Soltanpanah, H., and Hosseini, S., 2012, Quality of QFD the Qualitative Evaluation of Constructive Projects (Case Study: Mehr Housing Project, Sanandaj County), Quarterly of Industrial Management of The Department of Humanities, Vol. 6, No. 21, PP. 55-66.
    24. Soltani, A. et al., 2014, An Analysis of Socio-Economical Properties of Settlers in Mehr Houses, Case Study of Shiraz, Firuzabad, Abadeh, Nurabad and Estahban Counties, Quarterly of Urban and Regional Studies, Vol. 8, No. 22, PP. 67-84.
    25. Shokuhi, M., and Rafei, J., 2015, Study of Satisfaction Level of Settlers from Mehr Housing in Bajestan, Journal of Urban Planning and Research, Vol. 5, No. 22, PP. 33-42.
    26. Sabiheh, M. H., and Radaii, A., 2011, Condition of Realization of Goals and Programs of Mehr Housing Design in Mass Housing Section of The Eleven Thousand Units of Mehr Housing Project of Mehr Housing in Mahdasht, Bagh-E Nazar Journal, Vol. 6, No. 33, PP. 91-106.
    27. Ghaffari, R., 2011, Rural Settlements Design and Planning, Jahad University Publications, Isfahan, 1st Ed., Isfahan.
    28. Firouzi, M. A., Nemati, M. and Daripour, N., 2014, Comparative Assessment of Citizens’ and Experts’ Mental Image of The Concept of Quality of Urban Environment in Mehr Housing Design (Case Study: Omidiyeh City), Journal of City View Research, Vol. 1, No. 2, PP. 21-28. (In Persian)
    29. Ghadermarzi, H. et al., 2013, Analysis of Spatial Inequality of Housing Indexes in Rural Areas in Kermanshah, Quarterly of Economics, Space and Rural Development, Vol. 2, No. 1, PP. 93-113. (In Persian)
    30. Maleki, S., 2011, Study of Social Indexes of Housing in Rural Areas of Ahvaz County, Quarterly of Housing and Rural Environment, Vol. 54, No. 129, PP. 32-49. (In Persian)