تبیین معیارهای حیات مبتنی بر علم بیونیک در برنامه ریزی و طراحی سکونتگاه های انسانی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای معماری، گروه معماری، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه معماری، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استاد گروه معماری، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

طبیعت طی میلیاردها سال به سعی و خطا پرداخته و در این مدت فقط کارآمدترین ساختارهای طبیعی باقی مانده‏اند که می‏توانند با واسطة علم بیونیک منبع الهام انسان و راه‏گشای چالش‏های انسانی باشند. از طرفی، سکونتگاه‏های انسانی، به‏عنوان مهم‏ترین و عمده‏ترین بخش از زیستگاه‏های انسانی، با وجود فناوری‏های پیشرفته، در مقایسه با گذشته کیفیت مطلوبی ندارند. از این رو، پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که معیارهای حیات بر مبنای اصول علم بیونیک به‏منظور استفاده در برنامه‏ریزی و طراحی سکونتگاه‏های انسانی چیست؟ برای پاسخ به این پرسش ضروری است اصول علم بیونیک شناخته شود تا بتوان با نگاه عمیق‏تر در سیستم‏های زنده کیفیات ویژه و حیات را به سکونتگاه‏های انسانی بازگرداند. پژوهش حاضر براساس هدف بنیادی است که به روش توصیفی- تحلیلی به انجام رسیده ‏است. در بخش اول نظریه‏های پایه به روش کتابخانه‏ای جمع‏آوری و متناسب با هدف و در جهت شکل‏گیری چارچوب نظری پژوهش به روش استدلال منطقی تجزیه و تحلیل شده‏ است. در ادامه، با استفاده از روش دلفی و طی سه راند پیمایشی متوالی معیارهای حیات جمع‏آوری، دسته‏بندی، تعدیل، تلخیص، رتبه‏بندی، و عرضه شده‏اند. نتایج پژوهش نشان می‏دهد حیات کیفیت ویژه‏ای از طبیعت است که هم به جاندار هم بی‏جان اطلاق می‏شود و دارای مراتب و ترازهای مختلف و قابل اندازه‏گیری است. معیارهای حیات در قالب چهار معیار اصلی (مجموعیت، تکامل، سازگاری، بهینه‏سازی)، یک معیار بنیادی (نظم)، و دو معیار مکمل (نفوذپذیری و مرکز نیرومند) عرضه شده‏اند که حیات‏بخشی به سکونتگاه‏های انسانی فقط در پرتو توجه به همة معیارها محقق می‏شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Explaining Bionics-Based Life Criteria in Planning and Designing Human Settlements

نویسندگان [English]

  • Seyyed Mojtaba Mirhosseini 1
  • Mojtaba Ansari 2
  • Mohammadreza Bemanian 3
1 Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
2 Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Department of Architecture, Faculty of Art and Architecture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Introduction: Nature has done trial and error for 3/8 billion years and during this time only the optimal and most efficient natural structures remain, which can be the source of inspiration for human beings in solving its problems. Bionics is a science that by looking at Nature and living systems finds solutions to human challenges in design and construction. On the other hand, human settlements as the most important part of human habitats, despite advanced technologies rather than the past, have no desirable quality. The special quality that is called "life" in this study. Therefore, the main question of the study is that what the bionics-based life criteria for using in planning and designing human settlements are?
Methodology: This study, based on the objective, is a fundamental one. It is a qualitative research that is done by a descriptive-analytic method. In the first part, the basic theories related to the field of research are compiled by library research and theoretical framework is formed. The method of data analyzing in this section is logical reasoning. In the second part, regard to the widespread of life definition and the lack of consensus on it, Delphi technique has been used. In this method, during three rounds of sequential surveying and anonymity of the panelists, life criteria are compiled, categorized, modified, summarized, ranked and presented. Since, in the homogeneous groups, 10 to 15 panelists are sufficient, 10 specialists and experts in the field of urban planning, urban design and architecture are selected for the second and third Delphi rounds. SPSS software (Cochran test, mean method, standard deviation, and variance) was used to analyze the findings of the research.
Results and discussion: In the first round, data (life criteria) was compiled based on the theoretical framework of Delphi technique by library and field research from the perspective of experts in the fields of biology, physics, philosophy, theology, urban planning, and architecture. then, based on the definitions provided for each criterion and by using content analysis, analogy and logical reasoning method, some of the 135 criteria were categorized, deleted and combined. Finally, 85 criteria were extracted. In the second and third rounds of Delphi technique, experts were asked to classify criteria in addition to commenting, categorizing, combining, or deleting them. Finally, 7 criteria were extracted in 3 classes.
In order to measure the similarity of experts' opinion about the obtained criteria, the Cochran test was designed and done. The Asymp. Sig. (0/806) is greater than the confidence interval (0/05), which indicates that, at the alpha value of 0/05, there is no significant difference between the experts' opinion about the criteria obtained in the third round of Delphi technique. In other words, with a 95% confidence interval, the experts' view is convergent and there is no need to repeat Delphi rounds. In the end, in order to rank the criteria based on their role and importance in giving life to human settlements, panelists were asked to express their opinion in five states of the Likert scale. The results of this assessment show that in terms of importance, all criteria are more than the average (2/5) and range from 3/4 to 4/9. Also, the obtained variance (0/498) indicates that scores are not scattered and the experts agree about the importance of the criteria. In the following, life criteria are introduced with examples of nature:
1. Wholeness: Each part of a system is simultaneously self-reliant and always part of a larger system in the universe around it which is deeply attached to it. Bell's theorem, which expresses the deep integration between the structure of material and space, or Mach's principle, which states that particles of a material are deeply interrelated, are examples of wholeness in Nature. 2. Evolution: Each part of a system must move by either an external force or an internal one. Reproduction of plants and animals and Natural selection theory are examples of evolution in Nature. 3. Compatibility: The ability of a system to develop and maintain its inner order without control from outside. Bending trees in the wind, Changing color of chameleons are examples of compatibility in Nature. 4. Optimization: Each part of a system must be energy efficient in order to survive. Optimum structure of plants and animal skeletons in terms of material are examples of optimization in Nature. 5. Order: The placement of everything in its place, including mathematical and physical order. The order of transferring genes from generation to generation is an example of order in Nature. 6. Permeability: Exchange of material, energy, and information with the environment. Animal openings and opening and closing of flowers are examples of permeability in Nature. 7. Strong center: Each part of a system that is determined is a strong center; a focal point that attracts us. Roots in plants and heart and brain in animals are examples of strong center in Nature.
Conclusion: The criterion of "Wholeness" was selected as the main criterion and, with an average of 4/9, was ranked as the most important criterion of life. Since the criterion of "Order" forms the basis of all life criteria, was selected as the fundamental criterion and, with an average of 4/7, was ranked as the second important criterion. The criterion of "Evolution" (with an average of 4/4), "Compatibility" (with an average of 4), and "Optimization" (with an average of 4) were selected as the other main criteria of life and ranked as the third and fourth criterion in terms of importance. Since "Permeability" (with an average of 3/7) and "Strong center" (with an average of 3/4), contrary to the main criteria, are not essential to the creation of life, were selected by experts as complementary criteria, and ranked as the fifth and sixth criterion in terms of importance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bionics
  • nature
  • Life
  • Wholeness
  • Human Settlements
  1. قرآن کریم، ترجمة محمدرضا همدانی.
  2. احمدی، فضل‏الله؛ نصیریانی، خدیجه و اباذری، پروانه، 1387، تکنیک دلفی: ابزاری در تحقیق، مجلة ایرانی آموزش در علوم پزشکی، دورة ۸، ش 1، صص 175-185.
  3. الکساندر، کریستوفر، 1392 الف، سرشت نظم، ج ۱: پدیدة حیات، ترجمة رضا سیروس صبری و علی اکبری، تهران: پرهام نقش.
  4. الکساندر، کریستوفر، 1392 ب، سرشت نظم، ج ۲: فرایند آفرینش حیات، ترجمة رضا سیروس صبری و علی اکبری، تهران: پرهام نقش.
  5. انصاری، مجتبی، 1368، اصول طراحی معماری اسلامی و سنتی، پایان‎نامة کارشناسی‎ارشد رشتة معماری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
  6. باین، ویلیام و هری پل، 1389، برج بیونیک؛ زندگی در شهر عمودی، ترجمة سارا شریعتی، فصل‏نامة معماری و فرهنگ، س ۱۱، ش 36، صص 35-42.
  7. جوادی آملی، عبدالله، 1378، حیات حقیقی انسان در قرآن، قم: نشر اسراء.
  8. حافظ‏نیا، محمدرضا، 1389، مقدمه‏ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، تهران: سمت.
  9. ژراردن، لوسین، 1390، بیونیک: تکنولوژی از جانداران الهام می‏گیرد، ترجمة محمود بهزاد و پرویز قوامی، تهران: نشر سروش.
  10. سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس و حجازی، الهه، 1385، روش‏های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: آگاه.
  11. شرودینگر، اروین و دیگران، 1380، حیات چیست؟ دیدگاه‏های برجستة دانشمندان معاصر، ترجمة محمدنبی سربلوکی، تهران: نشر مرکز.
  12. فخر طباطبایی، سیدمحمد، 1375، برخورد سیستمی با طبیعت زنده، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  13. فیض‏آبادی، محمود، 1391، تبیین مبانی نظری معماری تکنولوژیک مبتنی بر سازواره‏های طبیعی در ایران، رسالة دکتری رشتة معماری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
  14. قربانی، رسول و تیموری، راضیه، 1389، تحلیلی بر نقش پارک‏های شهری در ارتقای کیفیت زندگی شهری با استفاده از الگوی Escaping-Seeking نمونة موردی: پارک‏های شهری تبریز، فصل‏نامة پژوهشهای جغرافیای انسانی، ش 72، صص 47-62.
  15. لینچ، کوین، 1381، سیمای شهر، ترجمة منوچهر مزینی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  16. محمودی‏نژاد، هادی، 1391، تبیین مبانی آموزش خلاقیت در معماری زیست‏مبنا، رسالة دکتری رشتة معماری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
  17. معین‏مهر، صدیقه، 1397، تبیین اصول معنایی حیات پایدار در محله در جهت بسترسازی کمال انسان بر مبنای اسم حی، رسالة دکتری رشتة معماری، اصفهان: دانشگاه هنر اصفهان.
  18. منصوریان، علیرضا و گلستان، مهدی، 1387، مهندسی خلاقیت بیونیکی، تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی مالک اشتر.
  19. نصر، سیدحسین، 1359، نظر متفکران اسلامی درباره طبیعت، انتشارات خوارزمی، تهران.
  20. نصر، سیدحسین، 1384، دین و نظم طبیعت، ترجمة ان‏شاء‏الله رحمتی، تهران: نشر نی.
  21. نقی‏زاده، محمد، 1388، مبانی هنر دینی در فرهنگ اسلامی: مبانی و نظام فکری، تهران: نشر شهر.
22. Holly Quran, Translated by Mohammadreza Hamedani.

23. Ahmadi, F.; Nasiriani, Kh. and  Abazari, P., 2008, Delphi Technique: A research Tool, Iranian Journal of Medical Education, Vol. 8, No. 1, PP. 175-185.

24. Aldersey-Williams, H., 2003, Zoomorphic - New Animal Architecture, Laurence King Publishing Ltd., London.

25. Alexander, Ch., 2003a, The Nature of Order, Book 1: The Phenomenon of Life, Tranlated by R. Sirus Sabri and A. Akbari, Tehran: Parham Naghsh Publishing.

26. Alexander, Ch., 2003b, The Nature of Order, Book 2: The Process of Creating Life, Tranlated by R. Sirus Sabri and A. Akbari, Tehran: Parham Naghsh Publishing.

27. Ansari, M., 1989, Principles of Islamic and Traditional Architectural Design, Master thesis in architecture, Tehran: Tarbiat Modares University.

28. Bain, W. and  Paul, H., 2010, Bionic Tower; Living in Vertical City, Translated by S. Shariati, Quarterly journal of Architecture and Culture, No. 36, pp. 35-42.                                                                                                

29. Bell, J., 1987, Peakable and Unspeakable in Quantum Mechanics, Cambridge: Cambridge University Press.

30. Benyus, J. M., 1997, Biomimicry: Innovation Inspired by Nature, , Newyork: William Morrow.

31. Campbell, N. A. and Markl, J., 2000, Biology, Berlin: Spektrum Akademie Verlag.

32. Doczi, G., 2005, The Power of Limits: Proportional Harmonies in Nature, Art, and Architecture, Shambhala Publications, Colorado.

33. Euler, M., 2000, Biologie in unserer Zeit 30. Jahrgang, Selbstorganisation, Strukturbildung und Wahrnehmung, Weinheim: Wiley.

34. Fakhr Tabatabaei, S. M., 1996, Living Things, Tehran: Enteshar Joint Stock.

35. Feizabadi, M., 2012, Theoretical Explanation of Architectural Technology in Iran with the Emphasis on Natural Organisms, Ph.D. dissertation in architecture,  Tehran: Tarbiat Modares University.

36. Feuerstein, G., 2002, Biomorphic Architecture, Human and animal figures in architecture, Edition Axel Menges, Stuttgart.

37. Gerarden, L., 2011, Bionics: Technology inspired by creatures, Translated by M. Behzad and P. Ghavami, Tehran: Soroush Publishing.

38. Ghorbani, R. and Teimouri, R., 2010, An Analysis on the Role of Urban Parks in Urban Life Quality Improvement; Using “Seeking – Escaping” Method, The Case: Urban Parks of Tabriz, Human Geography Research Quarterly, No. 72, PP. 47-62.

39. Gruber, P., 2011, Biomimeticts in Architecture, architecture of life and buildings, Springer, Vienna.

40. Gruber, P.; Bruckner, D.; Hellmich, C.; Schmiedmayer, H.B.; Stachelberger, H. and Gebeshuber, I.C., 2011, Biomimetics - Materials, Structures & Processes, Vienna: Springer.

41. Hafeznia, M. R., 2010, An Introduction to the Research Method in Humanities, Tehran: SAMT Publishing.

42. Hoffmeyer, J., 1997, Biosemiotics: Towards a New Synthesis in Biology, European Journal for Semiotic Studies, Vol. 9, No. 2, PP. 355-376.

43. Iouguina, A., 2013, Biologically Informed Disciplines: A comparative analysis of terminology within the fields of bionics, biomimetics, and biomimicry, Master Thesis, Ottawa: Carleton University.

44. Javadi Amoli, A., 1999, The True Life of Man in the Quran, Qom: Asra Publishing.

45. Lynch, K., 2002, The Image of the city, Translated by M. Mozayeni, , Tehran: University of Tehran Press.

46. Mach, E., 1960, The Science of Mechanics, Open Court Publishing, LaSalle, IL.

47. Mahmoudinejad, H., 2012, Explaining the Principles of the Education of Creativity in Bio-architecture, Ph.D. dissertation in architecture, Tehran: Tarbiat Modares University,.

48. Mansourian, A. and Mahdi Golestan, 2008, Bionics Creativity Engineering, Tehran: Industerial Malek Ashtar University of Technology Press.

49. Margolius, L. and Sagan, D., 2000, What is Life?, Berkeley: University of California Press.

50. Mazzoleni, I., 2013, Architecture Follows Nature: Biomimetic Principles For Innovative Design, CRC Press, London.

51. Moein Mehr, S., 2018, The semantics of life and vitality in Islamic teachings and its effect on the neighborhood, Ph.D. dissertation in architecture, Isfahan: Art University of Isfahan.

52. Nachtigall, W., 1997, Vorbild Natur, Bionik - Design für funktionelles Gestalten, , Berlin: Springer.

53. Nachtigall, W., 2005, Construction Bionics, Nature, Analogy, Technology, Berlin: Springer.

54. Naghizadeh, M., 2009, The Principles of Religious Art in Islamic Culture, Tehran: Shahr Press.

55. Nasr, S.H., 1980, Conceptions of Nature in Islamic Thought, Tehran: Kharazmi Publishing.

56. Nasr, S.H., 2005, Religion and the order of nature, Translated by E. Rahmati, Tehran: Ney Publishing.

57. Okoli, Ch. & Pawlowski, S., 2004, The Delphi method as a research tool: an example, design considerations and applications, Information and Management, Vol. 42, No. 1, PP. 15-29.

58. Oliver, P., 2007, Dwellings: The Vernacular House Worldwide, London: Phaidon.

59. Otto, Frei et al., 1985, Natural Constructions, Forms and Structures in Nature and Technology and Processes of Their Creation, Stuttgart: Deutsche Verlags-Anstalt.

60. Pawlyn, M., 2011, Biomimicry In Architecture, London: Riba Publication.

61. Pohl, G. & Nachtigall, W., 2015, Biomimetics for Architecture & Design, Nature - Analogies - Technology, NewYork: Springer.

62. Portoghesi, P., 2000, Nature And Architecture, , Milan: Skira.

63. Sarmad, Z., Bazargan, A. and Hejazi, E., 2006, Research Methods in Behavioral Sciences, Tehran: Agah Publishing.

64. Schrodinger, E. et al., 2001, What is Life? Prominent views of contemporary scholars, Translated by M. Sarbolouki, Tehran: Markaz Publishing.

65. Windle, P., 2004, Delphi Technique: assessing component needs, J. Perianesth Nurs, Vol. 19, No. 1, PP. 7-46.